Muhimman Labarai daga Najeriya, Kano, Afirka da Duniya tare da Wasanni na Yamma Juma’a, 20 ga Nuwamba, 2026

IMG 190829 201126 1795198118963

Barkanmu da yamma. Ga muhimman labaran da suka fi ɗaukar hankali a yau daga Najeriya, Jihar Kano, Afirka da sauran sassan duniya, tare da sabbin abubuwan da suka shafi wasanni.

Najeriya

1. Shettima ya nemi bankuna su ƙara tallafa wa manoma da ƙananan ’yan kasuwa

Mataimakin Shugaban Ƙasa, Kashim Shettima, ya yi kira ga bankuna da sauran cibiyoyin hada-hadar kuɗi da su ƙara samar da rance mai sauƙin samu ga manoma da ƙananan ’yan kasuwa.

Shettima ya bayyana cewa haɗa mutane da asusun banki kaɗai bai wadatar ba; ya kamata tsarin hada-hadar kuɗi ya taimaka musu wajen samun jari, faɗaɗa sana’o’i da samar da ayyukan yi.

Ya jaddada muhimmancin tallafa wa mata, matasa, mazauna karkara da ƙananan kamfanoni domin bunƙasa tattalin arzikin ƙasa.

Majiya: “Reuters

2. Man fetur: Shigar da fetur Najeriya ta ƙaru da kashi 21 cikin 100 a watan Oktoba

Hukumar NMDPRA ta bayyana cewa jimillar fetur da aka shigar cikin kasuwar Najeriya ta kai lita miliyan 46.9 a kullum a watan Oktoba, idan aka kwatanta da miliyan 38.7 a watan Satumba.

Rahoton hukumar ya nuna cewa samar da fetur daga matatun cikin gida ya ƙaru da kashi 12 cikin 100 zuwa lita miliyan 31.9 a kullum. Sai dai shigo da fetur daga ƙasashen waje ya ƙaru da kashi 47 cikin 100 zuwa lita miliyan 15 a kullum.

Haka kuma, yawan fetur da ake da shi a ajiya ya ragu zuwa abin da zai iya wadatar da ƙasa na kwanaki 21.8, ƙasa da ma’aunin kwanaki 30 da ake buƙata.

Wannan na nuna cewa duk da ƙarin samar da fetur a cikin gida, har yanzu shigo da shi daga waje na taka muhimmiyar rawa wajen biyan buƙatar ƙasar.

Majiya: “Nairametrics

3. Gwamnatin Tarayya ta sake jaddada shirin rage kuɗin sufuri da kashi 40 cikin 100

Shugaban Ƙasa Bola Ahmed Tinubu ya bayyana shirin rage kuɗin sufuri da kusan kashi 40 cikin 100 a wasu hanyoyin da za su shiga shirin motocin bas masu amfani da iskar gas ta CNG.

Shirin ya haɗa da samar da motocin bas guda 300 daga kamfanin Yutong da kuma kafa masana’antar haɗa motocin bas a Najeriya.

Sai dai wannan shiri ne da gwamnati ta bayyana; ba a tabbatar da ranar fara aiki ko dukkan hanyoyin da za su amfana da rangwamen ba.

Majiya: “Fadar Shugaban Ƙasa

4. Gwamnatin Ogun ta yi alƙawarin farfaɗo da masana’antar takarda ta Iwopin

Gwamnan Jihar Ogun, Dapo Abiodun, ya bayyana shirin farfaɗo da masana’antar takarda ta Iwopin, tare da kammala wasu muhimman ayyukan more rayuwa a jihar.

Daga cikin ayyukan da ya ambata akwai gina asibiti a Ilusin da kammala makarantar sojojin ruwa. Ya ce gwamnati na son ƙarfafa samar da ayyukan yi da bunƙasa tattalin arzikin jihar.

Majiya: “Premium Times

5. INEC ta ƙara shirye-shiryen zaɓen 2027, yayin da ake tattaunawa kan sahihancin tsarin fasaharta

Hukumar Zaɓe ta Ƙasa (INEC) na ci gaba da shirye-shiryen zaɓen 2027, ciki har da gwajin tsarin tantance sakamakon zaɓe da sauran na’urorin fasaha.

A gefe guda, Atiku Abubakar ya nemi hukumar ta buɗe tsarin fasahar AI da take shirin amfani da shi domin ƙwararru masu zaman kansu su tantance shi.

Wannan buƙata ce ta Atiku; INEC ba ta sanar da amincewa da buɗe dukkan tsarin nata ga masu bincike masu zaman kansu ba.

Majiya: “Premium Times

Jihar Kano

6. Gwamnatin Tarayya ta ce tashar jirgin ƙasa ta Kano ta kusa kammala, an sake jaddada buɗe layin a Disamba

Ma’aikatar Sufuri ta Tarayya ta bayyana cewa tashar jirgin ƙasa ta Kano ta kusa kammala, yayin da gwamnati ta sake jaddada shirin ƙaddamar da layin dogo na Kaduna zuwa Kano a watan Disamba.

Sakataren dindindin na ma’aikatar, Funso Adebiyi, ya bayyana hakan bayan duba aikin a ranar Alhamis, 19 ga Nuwamba.

Ya ce babban abin da ya rage a tashar Kano shi ne saka allon sunan tashar, wanda ake sa ran kammalawa cikin makonni biyu.

Sai dai wani babban aiki da ya rage a hanyar jirgin shi ne gadar da ke kusa da Jaji a Jihar Kaduna. Ma’aikatar ta kuma ce ana nazarin yiwuwar gudanar da gwajin jirgin na tsawon watanni uku kafin fara jigilar fasinjoji da kayayyaki a hukumance. Wannan gwajin na buƙatar amincewar Shugaban Ƙasa.

Majiya: “The Sun Nigeria

7. Shirin KHETFund ya tallafa wa mata 1,000 a Dawakin Kudu

Mata 1,000 a Ƙaramar Hukumar Dawakin Kudu ta Jihar Kano sun amfana da shirin tallafi da Sakatariyar Asusun Tallafawa Lafiya na Jihar Kano (KHETFund), Dr Fatima Usman Zahradeen, ta jagoranta.

Rahoton ya ce kowace daga cikin matan ta samu Naira 10,000, shinkafa da kayan ɗinki.

An bayyana cewa shirin na da manufar tallafa wa mata masu ƙaramin ƙarfi a matakin ƙananan hukumomi. Sai dai ba a bayyana jimillar kuɗin da aka kashe ko cikakkun ƙa’idojin zaɓen waɗanda suka amfana ba.

Majiya: “Blueprint

8. An samu rahoton ƙarin ci gaba a shirin layin dogo na Kaduna zuwa Kano

Bayan gwajin tafiyar jirgin ƙasa daga Jaji ta Zariya zuwa Kano, Ma’aikatar Sufuri ta ce an magance wasu matsalolin tsaro da aka gano a baya a tashar da sassan layin dogon.

Ana kuma nazarin yiwuwar gudanar da gwajin aiki na watanni uku domin tantance ingancin layin, tsarin zirga-zirga da shirye-shiryen ma’aikata kafin fara hidimar kasuwanci.

Wannan mataki na da muhimmanci ga Kano, kasancewar layin dogon zai taimaka wajen jigilar fasinjoji da kayayyaki tsakanin Kano da sauran yankunan Arewa.

Majiya: “Kano News

Afirka

9. Somalia ta umarci jakadan UAE ya bar ƙasar cikin sa’o’i 72

Gwamnatin Somalia ta umarci jakadan Hadaddiyar Daular Larabawa (UAE) da ya bar ƙasar cikin sa’o’i 72, tare da kiran jakadanta da ke Abu Dhabi ya dawo gida domin tattaunawa.

Gwamnatin Somalia ta zargi UAE da tsoma baki cikin harkokin cikin gida da raunana ikon ƙasar. UAE ta mayar da martani kan zarge-zargen, tana mai cewa shugaban Somalia na fifita muradunsa na siyasa.

Takaddamar ta shafi dangantakar UAE da wasu yankuna masu cin gashin kansu a Somalia, ciki har da Somaliland, Puntland da Jubbaland.

Majiya: “Associated Press

10. Ƙasashen Afirka sun nemi haɗa kai a tattaunawar sauyin yanayi ta COP31

Masana da masu fafutukar kare muhalli a Afirka sun yi kira ga ƙasashen nahiyar da su haɗa kai wajen gabatar da matsayinsu a tattaunawar sauyin yanayi ta COP31.

Sun ce Afirka na fuskantar matsaloli masu tsanani da suka haɗa da fari, ambaliyar ruwa, lalacewar amfanin gona da ƙarancin abinci, duk da cewa gudummawar nahiyar wajen fitar da iskar gas mai ɗumama duniya ba ta kai ta manyan ƙasashe masu masana’antu ba.

Sun kuma buƙaci a ƙara tallafin kuɗi da fasaha domin taimaka wa ƙasashen Afirka wajen daidaitawa da sauyin yanayi.

Majiya: “Premium Times

11. ANC na ci gaba da tattaunawa kan kafa gwamnatin haɗin gwiwa a Johannesburg

Jam’iyyar African National Congress (ANC) da wasu jam’iyyu a Afirka ta Kudu na ci gaba da tattaunawa kan kafa gwamnatin haɗin gwiwa a birnin Johannesburg.

Democratic Alliance (DA) ce ta samu mafi yawan ƙuri’u a zaɓen birnin, amma ba ta samu rinjayen kujerun da za ta kafa gwamnati ita kaɗai ba.

Rahoton Reuters ya ce tattaunawar na iya haɗa ANC da wasu jam’iyyu, ciki har da ActionSA, EFF da uMkhonto weSizwe.

Sai dai har zuwa lokacin fitar rahoton, ba a kammala yarjejeniyar ba.

Majiya: “Reuters

Duniya

12. Trump, Xi da Putin sun fitar da sanarwar zaman lafiya bayan ganawar tarihi

Shugabannin Amurka, China da Rasha — Donald Trump, Xi Jinping da Vladimir Putin — sun fitar da sanarwar zaman lafiya bayan ganawarsu ta musamman a birnin Shenzhen na China.

Sanarwar ta jaddada cewa ba za a iya cin nasara a yaƙin nukiliya ba, kuma bai kamata a taɓa yin irin wannan yaƙi ba.

Sun kuma nuna goyon baya ga tattaunawar rage haɗarin makaman nukiliya. Sai dai ba su bayyana jadawalin tattaunawar ko wata yarjejeniya ta rage makamai ba.

Masu sharhi sun ce ganawar ta kasance muhimmiya ta fuskar diflomasiyya, amma ba a samu gagarumin ci gaba kan rikicin Ukraine da Iran ba.

Majiya: “Reuters

13. Birtaniya da Tarayyar Turai na ci gaba da tattaunawa kan sabunta yarjejeniyar hulɗa

Birtaniya da Tarayyar Turai na ci gaba da tattaunawa kan sabunta wasu yarjejeniyoyin da suka shafi kasuwanci, zirga-zirgar matasa da dangantakar tattalin arziki.

Tattaunawar na da nufin rage wasu matsalolin da suka taso bayan ficewar Birtaniya daga Tarayyar Turai. Sai dai har yanzu akwai bambance-bambance da ake ƙoƙarin warwarewa kafin a kammala yarjejeniyoyin.

Majiya: “Reuters

14. Amurka ta sauya matsayinta kan ƙarar da ta shafi zaɓen Majalisar Dattawa a Alaska

Ma’aikatar Shari’a ta Amurka ta nemi kotu ta yi watsi da ƙarar da gwamnatin Trump ta shigar kan tabbatar da nasarar ’yar jam’iyyar Democrat, Mary Peltola, a zaɓen Majalisar Dattawa na Alaska.

Matakin ya biyo bayan hukuncin Kotun Ƙoli ta Alaska da kuma kammala zaɓen. Wannan sauyi ya kawo ƙarshen ƙoƙarin da aka yi na ƙalubalantar tabbatar da sakamakon zaɓen.

Majiya: “Associated Press

5. Wasanni

15. Shugaban FIFA ya isa Warri, ya yaba da sabon filin wasa da ci gaban ƙwallon ƙafa a Najeriya

Shugaban Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Duniya (FIFA), Gianni Infantino, ya isa Warri a Jihar Delta domin duba sabon aikin gyaran filin wasa na Warri City Stadium da sauran wuraren wasanni.

Gwamnan Jihar Delta, Sheriff Oborevwori, da tsohon shugaban NFF, Amaju Pinnick, sun tarbe shi a filin jirgin sama na Osubi.

Infantino ya yaba da jarin da jihar ta zuba wajen inganta wuraren wasanni, tare da taya Najeriya murnar nasarar ƙungiyar Flamingos ta mata ’yan ƙasa da shekaru 17 a gasar cin kofin duniya.

Ana sa ran za a ƙaddamar da wasu daga cikin wuraren wasannin a ranar Asabar, 21 ga Nuwamba.

Majiya: “Channels Television

16. CAF ta ƙaddamar da tambarin gasar AFCON 2027

Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Afirka (CAF), tare da ƙasashen Kenya, Tanzania da Uganda, sun ƙaddamar da tambarin gasar cin kofin nahiyar Afirka ta 2027.

An ƙirƙiri tambarin ne bisa tsarin garkuwa da ke wakiltar tarihi, al’adu, kariya da haɗin kan ƙasashen uku.

An sanya wa gasar sunan PAMOJA 2027, kalmar Swahili da ke nufin “Tare”. Gasar za ta kasance ta farko da ƙasashen uku za su karɓi baƙuncinta tare, kuma ana shirin fara ta ranar 19 ga Yuni, 2027.

Majiya: “CAF – Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Afirka

17. Wasannin ƙwallon ƙafa da aka tsara gudanarwa a yau

Ga wasu daga cikin manyan wasannin ƙwallon ƙafa da aka tsara gudanarwa a yau Juma’a:

– Bundesliga: Bayern Munich da Cologne.
– La Liga: Athletic Bilbao da Espanyol.
– Ligue 1: Troyes da Le Havre.
– NPFL: Ranchers Bees da Plateau United.
– NNL: Smart City da Abakaliki FC.
– NNL: Kebbi United da Adamawa United.

Wasannin NPFL da NNL na cikin jadawalin ƙwallon ƙafar Najeriya. Ba a haɗa sakamakon da ba a tabbatar da kammalawarsa ba.

Majiya: “The Guardian – Jadawalin Wasanni

18. Manyan wasannin da ake jira a ƙarshen mako

A gasar Premier League ta Ingila, ana sa ran gudanar da wasu muhimman wasanni ranar Asabar da Lahadi, ciki har da:

– Manchester City da Fulham.
– Chelsea da Leeds United.
– Aston Villa da Sunderland.
– Newcastle United da Arsenal.
– Liverpool da Manchester United.

Waɗannan wasanni na iya yin tasiri a matsayin ƙungiyoyi a teburin gasar. Wasan Liverpool da Manchester United an tsara shi ne ranar Lahadi, 22 ga Nuwamba.

Majiya: “The Guardian – Jadawalin Premier League

Takaitaccen abin lura na yamma

– Najeriya: Tallafin kuɗi ga manoma da ƙananan ’yan kasuwa, ƙarin shigar da fetur, da shirye-shiryen rage kuɗin sufuri sun fi ɗaukar hankali.
– Kano: Ci gaban aikin layin dogo na Kaduna–Kano da tallafin da aka bai wa mata 1,000 a Dawakin Kudu sun fi jan hankali.
– Afirka: Rikicin Somalia da UAE, tattaunawar sauyin yanayi da siyasar Johannesburg na daga cikin manyan batutuwa.
– Duniya: Sanarwar zaman lafiya ta shugabannin Amurka, China da Rasha da sauyin matsayar Amurka kan ƙarar zaɓen Alaska sun fi ɗaukar hankali.
– Wasanni: Ziyarar shugaban FIFA a Warri, sabon tambarin AFCON 2027 da wasannin ƙarshen mako sun fi jan hankali.

Alfijir Labarai — Mu Bincika. Mu Tabbatar. Mu Bayyana.

📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI

Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.

📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA

WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835

🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag

📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f

ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce

© 2026 Alfijir Labarai Media Services

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *