SHARI’A SABANIN HANKALI
FITOWA TA 5
GABATARWA
A Fitowa ta 3, mun binciki haƙƙin wanda ake tuhuma na samun lauya. A Fitowa ta 4 kuma, mun bayyana haƙƙin wanda aka kama na yin shiru, tuntubar lauya da kuma tsarin bayar da bayani a ƙarƙashin dokar Kano.
A wannan Fitowa ta 5, za mu binciki wani muhimmin batu: idan wanda ake zargi ya yi ikirarin aikata laifi, wane tsari doka ta tanada wajen rubuta bayaninsa? Kuma idan ya ce an tilasta masa yin ikirarin ko bai bayar da bayanin bisa son rai ba, ta yaya kotu za ta duba wannan ƙalubale?
Za mu duba abin da Sashe na 38 na Kano State Administration of Criminal Justice Law 2019 ya tanada.
ME AKE NUFI DA IKIRARIN AIKATA LAIFI?
Ikirarin aikata laifi shi ne furuci ko bayani da ake cewa wanda ake zargi ya yi, inda ya amince cewa ya aikata laifin da ake zarginsa da shi.
Irin wannan ikirari na iya zama muhimmin abu a binciken laifi ko shari’a. Amma kasancewar mutum ya yi ikirari ba yana nufin an tabbatar da laifinsa kai tsaye ba. Dole ne a bi tsarin shari’a, a kuma yi la’akari da hujjojin da suka dace.
Muhimmin abin lura shi ne yadda aka samu bayanin, yanayin da aka bayar da shi, da kuma ko an bayar da shi bisa son rai.
ME SASHE NA 38(4) NA DOKAR KANO YA TANADA?
Sashe na 38(4) na Kano State Administration of Criminal Justice Law 2019 ya tanadi cewa idan wanda aka kama, ko da an kama shi da sammacin kama mutum ko ba tare da sammacin ba, ya nuna yana son yin ikirarin aikata laifi, jami’in ’yan sanda zai tabbatar da cewa an rubuta bayanin ikirarin.
Sashen ya kuma bayyana cewa ana iya yin rikodin bayanin ta hanyar lantarki, a faifan bidiyo da za a iya sake kunnawa, ko kuma wata hanyar ɗaukar sauti da hoto.
Wannan yana nuna cewa dokar ta tanadi rubuta irin wannan ikirari, tare da ba da damar yin rikodin sauti da hoto. Amma kalmomin dokar sun ce ana iya yin rikodin ta waɗannan hanyoyi; saboda haka, bai kamata mu bayyana bidiyo a matsayin wajibi a kowane hali ba.
IDAN AKA CE AN TILASTA WA MUTUM YIN IKIRARI FA?
Wannan shi ne muhimmin batu da Sashe na 38(6) ya shafa.
Sashen ya tanadi cewa mai gabatar da ƙara da yake son dogaro da ikirarin da ake cewa wanda ake zargi ya bayar bisa son rai, dole ne ya gabatar da hujja da ke nuna cewa an bayar da ikirarin ne bisa son rai.
Saboda haka, idan aka ƙalubalanci ikirarin bisa cewa ba a bayar da shi da son rai ba, dole ne a duba wannan batu tare da hujjojin da aka gabatar a kai.
Wannan ba yana nufin duk ikirarin da aka ƙalubalanta dole ne kotu ta ƙi karɓarsa ba. Haka kuma, ba yana nufin cewa duk ikirarin da aka rubuta dole ne a karɓa ba tare da duba ƙalubalen da aka gabatar ba.
Abin da dokar ta tanada shi ne a bi tsarin shari’a wajen duba batun son rai da karɓar ikirarin a matsayin hujja.
SHIN IKIRARIN BAKI ƊAYA ANA IYA KARƁA SHI A KOTU?
Eh, bisa Sashe na 38(5), ikirarin baki da wanda aka kama ya yi ana iya karɓarsa a matsayin hujja, duk da tanadin rubuta ikirarin da kuma yiwuwar rikodin sauti da hoto da aka bayyana a sashe na 38(4).
Wannan yana nuna cewa dokar ba ta ce rubutaccen ikirari ko rikodin bidiyo ne kaɗai za a iya la’akari da shi ba.
Amma kasancewar ana iya karɓar ikirarin baki ba yana nufin cewa za a karɓi kowane ikirari ba tare da duba yanayin da aka bayar da shi ba. Idan aka ƙalubalanci karɓarsa, dole ne a bi tanade-tanaden dokar da suka shafi wannan ƙalubale.
IDAN AKA ƘALUBALANCI KARƁAR IKIRARIN, ME KOTU ZA TA YI?
Sashe na 38(7) ya tanadi cewa idan aka ƙalubalanci karɓar ikirarin a matsayin hujja, za a rubuta ƙalubalen a cikin bayanan shari’a.
Sashen ya kuma bayyana cewa kotu za ta yanke hukunci kan wannan ƙalubale lokacin da take yanke hukunci a kan shari’ar gaba ɗaya, ko kuma lokacin da take yanke hukunci kan buƙatar cewa babu isasshiyar hujja da za a ci gaba da shari’ar.
Wannan yana nuna cewa ƙalubalen karɓar ikirari wani muhimmin batu ne a shari’ar laifi. Amma ba mu kamata mu yanke hukuncin cewa kotu za ta karɓa ko za ta ƙi ikirarin tun kafin ta yi la’akari da ƙalubalen da hujjojin da suka dace ba.
ME WANNAN KE NUFI GA TALAKA?
Wanda ake zargi na iya kasancewa cikin yanayi mai wahala yayin bincike. Zai iya jin tsoro, ya kasa fahimtar tsarin da ake bi, ko kuma ya yi iƙirarin cewa bayanin da aka rubuta masa bai dace da abin da ya faɗa ba.
A irin wannan yanayi, yana da muhimmanci mutum ya san haƙƙinsa na neman shawarar lauya da kuma damar da yake da ita ta ƙalubalantar karɓar ikirarin idan akwai dalilin doka.
Haka kuma, jami’an bincike da masu gabatar da ƙara suna da nauyin bin dokar da ta dace. Kotuna kuma suna da rawar da za su taka wajen nazarin hujjoji da yanke hukunci bisa doka.
Wannan ba yana nufin duk wanda ya yi ikirari an tilasta masa ba ne. Haka kuma, ba za a ɗauka cewa duk wanda ya ce an tilasta masa yana faɗin gaskiya ko ƙarya ba tare da duba hujjojin da suka dace ba.
ABIN DA SASHE NA 38 YA NUNA
Bayan duba Sashe na 38(4)–(7) na Kano State Administration of Criminal Justice Law 2019, ga muhimman abubuwan da ya kamata a fahimta:
1. Idan wanda aka kama ya nuna yana son yin ikirarin aikata laifi, dokar ta tanadi a rubuta bayanin ikirarin.
2. Ana iya yin rikodin ikirarin ta hanyar bidiyo ko wata hanyar ɗaukar sauti da hoto.
3. Ikirarin baki ma ana iya karɓarsa a matsayin hujja bisa Sashe na 38(5).
4. Mai gabatar da ƙara da yake son dogaro da ikirarin da ake cewa an bayar bisa son rai yana da nauyin gabatar da hujjar son ran ikirarin.
5. Idan aka ƙalubalanci karɓar ikirarin, za a rubuta ƙalubalen, sannan kotu ta yanke hukunci a kansa bisa tsarin da sashe ya tanada.
BA ZA MU YANKE HUKUNCI A KAFAR SADA ZUMUNTA BA
Shirin “Shari’a Sabanin Hankali” ba shiri ba ne na yanke wa wanda ake zargi hukunci a kafafen yaɗa labarai.
Ba za mu ɗauki zargi a matsayin gaskiya ba.
Ba za mu ɗauki ikirari a matsayin tabbacin laifi ba tare da bin tsarin shari’a ba.
Ba za mu maye gurbin kotu ba.
Za mu bincika.
Za mu tambaya.
Za mu bayyana abin da doka ta ce.
Domin idan muna magana kan shari’a, hujja da doka su ne ginshiƙanmu.
BABBAR TAMBAYAR FITOWA TA 5
IKIRARIN AIKATA LAIFI: IDAN WANDA AKE ZARGI YA CE AN TILASTA MASA, WANE NAUYI DOKA TA ƊORA WA MAI GABATAR DA ƘARA, KUMA TA YAYA KOTU ZA TA YANKE HUKUNCI KAN ƘALUBALEN?
SHARI’A SABANIN HANKALI
Za Mu Yi Bincike. Za Mu Yi Tambaya. Sannan Kuma Mu Bayyana Abin Da Doka Ta Ce.
📢 KU BI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
Kira/WhatsApp: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services