MU LEKA HUKUMAR ZAƁE
FITOWA TA 6
A cikin shirye-shiryenmu na “Mu Leka Hukumar Zaɓe”, muna ci gaba da binciken yadda dokokin zaɓe ke aiki da kuma yadda ‘yan ƙasa za su kare haƙƙinsu na shiga zaɓe.
A wannan fitowa, za mu duba wata matsala da ka iya shafar mai zaɓe: mutum ya yi rajista, amma idan ya bincika ko aka nuna rajistar masu zaɓe, sai ya ga cewa sunansa bai bayyana ba.
Me ya kamata ya yi? Wace hanya doka ta tanada domin neman gyara? Kuma me ya kamata jama’a su sani game da wa’adin gabatar da ƙorafi?
YAYA ZA KA TANTANCE KO SUNANKA YANA CIKIN RAJISTA?
Mataki na farko shi ne ka tabbatar da matsayin rajistarka ta hanyoyin da Hukumar Zaɓe Mai Zaman Kanta ta Ƙasa (INEC) ta amince da su.
Ka duba bayananka da kyau, musamman sunanka da sauran bayanan da ka yi amfani da su lokacin rajista. Idan kana amfani da shafin tantance rajista na INEC, ka tabbatar ka shigar da bayanan da suka dace.
Shafin tantance rajistar masu zaɓe:
https://cvr.inecnigeria.org/vvs
Idan ba ka ga sunanka ba, kada ka yi gaggawar ɗauka cewa an cire ka daga rajista. Ka sake bincika bayananka, sannan ka nemi bayani daga ofishin INEC da ya dace domin gano matsalar.
ME SASHE NA 19 NA ELECTORAL ACT 2026 YA TANADA?
Sashe na 19(1) na Electoral Act 2026 ya tanadi cewa INEC za ta ware kwanaki bakwai domin nuna ko wallafa rajistar masu zaɓe ga jama’a su duba ta. Dole ne a gudanar da wannan mataki ba daga baya fiye da kwanaki 90 kafin babban zaɓe ba, bisa tanade-tanaden sashe.
Sashe na 19(2) ya kuma tanadi cewa bayan nuna ko wallafa rajistar bisa doka, INEC za ta karɓa kuma ta yi la’akari da ƙorafe-ƙorafe da buƙatun gyara da suka shafi sunayen da aka bari a baya, waɗanda aka saka, ko wasu bayanan da ake buƙatar gyarawa, cikin kwanaki 14 bayan nuna rajistar.
Wannan tanadi yana da muhimmanci domin yana ba da hanyar da mai zaɓe zai bi idan ya ga cewa an bar sunansa a baya ko kuma akwai kuskure da ya kamata a gyara. citeturn220686view0
IDAN KA GANO BA A SAKA SUNANKA BA, GA ABIN DA ZA KA YI
Na farko, ka sake tabbatar da cewa bayananka da ka yi amfani da su wajen bincike daidai ne.
Na biyu, ka nemi bayani daga ofishin INEC da ya dace domin a tantance matsalar da kuma tabbatar da matakin da ya kamata ka ɗauka.
Na uku, idan an nuna rajistar masu zaɓe a hukumance kuma sunanka bai bayyana ba, ka bi tsarin gabatar da ƙorafi da INEC ta tsara a lokacin da aka ware domin nuna rajistar.
Sashe na 19(3)(b) ya tanadi damar gabatar da buƙata ta musamman cewa an bar sunan wanda aka yi wa rajista a baya. Sashe na 19(4) kuma ya bayyana cewa za a miƙa ƙorafi ko buƙatar ta hannun jami’in zaɓe mai kula da ƙaramar hukuma ko Area Council zuwa ga Resident Electoral Commissioner da abin ya shafa. citeturn220686view1
Saboda haka, yana da muhimmanci mai zaɓe ya nemi bayani kan hanyar da ta dace, ya kuma kiyaye wa’adin da doka ta tanada.
IDAN BA KA GAMSУ DA HUKUNCIN ƘORAFINKA BA FA?
Sashe na 20 na Electoral Act 2026 ya tanadi cewa INEC na iya naɗa jami’in da zai saurari kuma ya yanke hukunci kan ƙorafe-ƙorafen da suka shafi shigar da suna ko barin suna a rajistar masu zaɓe.
A ƙarƙashin sashe na 20(2), wanda bai gamsu da hukuncin da aka yanke kan ƙorafinsa ba, zai iya ɗaukaka ƙara zuwa ga Resident Electoral Commissioner na jihar cikin kwanaki bakwai. Dokar ta bayyana cewa hukuncin REC kan wannan ɗaukaka ƙara shi ne na ƙarshe a tsarin da sashe ya tanada. citeturn220686view1
MUHIMMIN ABIN LURA: BA KOWANE LOKACI AKE GABATAR DA ƘORAFI BA
Ya kamata jama’a su fahimci cewa duba matsayin rajista ta intanet ba daidai yake da lokacin da aka buɗe tsarin nuna rajista da karɓar ƙorafe-ƙorafe a hukumance ba.
Saboda haka, kada a ɗauka cewa wa’adin kwanaki 14 yana farawa duk lokacin da mutum ya bincika sunansa. Wa’adin yana da alaƙa da lokacin nuna rajistar da aka tsara bisa sashe na 19.
Haka kuma, kada a ɗauka cewa rashin ganin suna a shafin tantancewa shi kaɗai ya tabbatar da cewa an cire mutum daga rajistar hukuma. Ana buƙatar ƙarin tantancewa daga INEC.
ABIN DA YA KAMATA INEC TA BAYYANA WA JAMA’A
Domin kare haƙƙin masu zaɓe, yana da muhimmanci INEC ta ci gaba da sanar da jama’a lokacin da za a nuna rajistar masu zaɓe, inda za a duba ta, hanyar gabatar da ƙorafe-ƙorafe da kuma wa’adin da za a bi.
Haka kuma, wayar da kan jama’a kan yadda za su bincika bayanansu da kuma yadda za su nemi gyara zai taimaka wajen rage matsalolin da za su iya tasowa idan aka kusanci lokacin zaɓe.
SAƘONMU GA MASU ZAƁE
Kada ka jira ranar zaɓe kafin ka tabbatar da bayanan rajistarka.
Ka bincika sunanka, ka nemi bayani idan ka ga matsala, kuma ka bi hanyar hukuma domin neman gyara. Idan aka nuna rajista kuma ka gano cewa an bar sunanka a baya, ka kula da wa’adin gabatar da ƙorafi da doka ta tanada.
Alfijir Labarai za ta ci gaba da binciken yadda hukumomin zaɓe ke gudanar da ayyukansu da kuma yadda dokokin zaɓe ke kare haƙƙin jama’a.
MU BINCIKA. MU TAMBAYA. MU BAYYANA ABIN DA DOKAR ZAƁE TA CE.
📢 KU BI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
Kira/WhatsApp: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services