Nijar a wannan mako: Haramta fitar da gyada, dala miliyan 700 daga Bankin Duniya, da matsalar ‘yan gudun hijira

IMG 165503 141126 1794671714444

Rahoton Mako-mako | Asabar, 14 Nuwamba 2026

A cikin makon 8 zuwa 14 Nuwamba 2026, Jamhuriyar Nijar ta samu wasu muhimman ci gaba a fannonin tattalin arziki, noma, makamashi, tsaro, ilimi da jin kai.

Daga cikin manyan batutuwan da suka dauki hankali akwai matakin gwamnati na hana fitar da gyada zuwa kasashen waje, sabon tsarin hadin gwiwa da Bankin Duniya mai darajar kusan dala miliyan 700, kokarin farfado da aikin madatsar ruwa ta Kandadji, da kuma karuwar ‘yan gudun hijira daga arewacin Najeriya zuwa Nijar.

1. Gwamnatin Nijar ta hana fitar da gyada zuwa kasashen waje

Gwamnatin Jamhuriyar Nijar ta sanar da haramta fitar da gyada daga kasar, domin karfafa sarrafa kayayyakin noma a cikin gida da tabbatar da wadatar kasuwannin cikin gida.

Ministan Kasuwanci da Masana’antu, Abdoulaye Seydou, ne ya bayyana matakin a ranar 13 Nuwamba 2026.

A sanarwar hukuma ta ma’aikatar, an ambaci umarni mai lamba 118/MCI/SG/DGC/DCE/PE/DL, wanda aka sanya wa hannu a ranar 11 Nuwamba 2026.

Gwamnatin ta ce manufar matakin ita ce tabbatar da samun gyada ga masana’antun cikin gida, musamman masu sarrafa ta zuwa man gyada da sauran kayayyakin abinci.

Ministan ya kuma bayyana cewa za a iya ba da izinin fitar da gyada zuwa kasashen Kungiyar AES a karkashin wasu tsare-tsare na musamman.

Wannan mataki na iya taimakawa masana’antun cikin gida, amma akwai bukatar bibiyar yadda zai shafi farashin gyada, manoma da ‘yan kasuwa.

2. Bankin Duniya ya sanar da karin dala miliyan 700 ga Nijar

Mataimakin Shugaban Bankin Duniya mai kula da Afirka ta Yamma da Tsakiya, Ousmane Diagana, ya bayyana cewa bankin zai tattara karin kudade kusan dala miliyan 700 domin tallafa wa shirye-shiryen raya kasa a Nijar cikin shekaru biyar masu zuwa.

Ya bayyana hakan ne bayan ganawa da Shugaban Nijar, Janar Abdourahamane Tiani, a ranar 13 Nuwamba 2026.

A cewarsa, sabon tsarin hadin gwiwar zai mayar da hankali kan makamashi, noma da ruwa, tare da samar da ayyukan yi ga matasa da mata.

Ya kuma bayyana cewa wadannan karin kudade za su kasance ne kan babban kundin ayyukan Bankin Duniya da ya riga ya wuce dala biliyan 4 a Nijar.

Wannan alkawari ne na tattara karin kudade a karkashin sabon tsarin hadin gwiwa; ba hujja ba ce cewa an riga an mika dukkan kudaden ga gwamnatin Nijar.

3. Gwamnati da abokan hulda sun amince da matakai bakwai domin farfado da aikin Kandadji

Gwamnatin Nijar da abokan huldarta na kasa da kasa sun amince da matakai bakwai domin farfado da aikin madatsar ruwa ta Kandadji da kuma kammala shi.

An cimma matsayar ne a wani babban taron abokan hulda da aka gudanar a Yamai a ranar 11 Nuwamba 2026.

Sanarwar hadin gwiwar da aka fitar bayan taron ta nuna cewa akwai gibin kudi da aka kiyasta a dala miliyan 561, wanda abokan hulda suka nuna aniyar taimakawa wajen cikewa.

Sauran batutuwan sun hada da:

– Sake fara ayyukan gini da kammala yarjejeniyoyin da suka rage.
– Sake tsugunar da al’ummomin da aikin ya shafa a wurare 17.
– Tabbatar da biyan diyya da samar da muhimman ababen more rayuwa.
– Kare muhalli da tabbatar da dokokin zamantakewa.
– Karfafa tsarin tsaro a wuraren aikin.
– Inganta hadin gwiwa da tsarin bibiyar aikin.

Gwamnatin Nijar ta yi alkawarin mika wa abokan hulda sabon bayanin ci gaban aikin da tsarin kammala shi kafin 30 Nuwamba 2026.

An kuma tsara wani taron bibiyar ci gaban yarjejeniyar a watan Janairu 2027.

4. Kusan ‘yan Najeriya 64,000 sun tsere zuwa Nijar saboda matsalar tsaro

Hukumar Kula da ‘Yan Gudun Hijira ta Majalisar Dinkin Duniya (UNHCR) ta bayyana cewa kusan mutane 64,000 sun tsere daga arewacin Najeriya zuwa Nijar a cikin shekarar 2026 sakamakon matsalolin tsaro.

Rahoton Reuters na ranar 10 Nuwamba 2026 ya ce sabbin masu shigowa sun kara wa Nijar nauyin tallafa wa ‘yan gudun hijira da masu neman mafaka sama da 500,000 da kasar ke karbar bakunci.

Daga cikin wannan adadi, kusan 327,500 ‘yan Najeriya ne.

Rahoton ya ce yawancin sabbin masu shigowa sun zauna ne a yankunan Diffa da Tahoua. A Diffa kadai, sama da mutane 23,000 sun isa tun farkon shekarar, kuma sama da kashi biyu bisa uku daga cikinsu yara ne.

Wasu iyalai na fuskantar karancin abinci, ruwa mai tsafta, matsuguni da ayyukan kiwon lafiya. Haka kuma, ana samun karuwar matsalolin rashin abinci mai gina jiki da cututtuka.

UNHCR ta bukaci dala miliyan 11.4 domin tallafa wa ayyukan jin kai a Najeriya, Nijar da Benin.

Wannan lamari na nuna yadda matsalar tsaro a Najeriya ke shafar kasashen makwabta, musamman Nijar.

5. Fitowar iskar gas da gobarar rijiyar Goumeri W-8 sun tsaya bayan kwanaki 25

Hukumar Dillancin Labarai ta Nijar ta ruwaito a ranar 12 Nuwamba cewa fitowar iskar gas da gobarar da suka shafi rijiyar Goumeri W-8 sun tsaya bayan kwanaki 25.

Wannan ci gaba na da muhimmanci ga bangaren makamashi da kuma al’ummomin da ke kusa da wurin.

Sai dai har yanzu akwai bukatar karin bayanai daga hukumomin da abin ya shafa kan girman barnar da aka samu, illar da lamarin ya yi ga muhalli, da matakan da aka dauka domin hana sake faruwar irin wannan matsala.

6. Asibitin CHR Poudrière ya samu kayan samar da wutar lantarki ta hasken rana

Asibitin CHR Poudrière da ke Yamai ya samu kayan samar da wutar lantarki ta hasken rana da darajarsu ta kai kusan CFA miliyan 86.

An mika kayan ne a ranar 12 Nuwamba 2026, tare da tallafin kamfanin Istithmar West Africa.

A cewar bayanin da ANP ta wallafa, kayan sun hada da na’urorin samar da wutar lantarki mai karfin 80 kWc da batirorin da ke da damar adana makamashi har 85 kWh.

An tanadi kayan ne musamman domin taimaka wa sashen haihuwa da dakin tiyata, ciki har da bangaren kula da jarirai.

Kamfanin ya bayyana cewa tsarin zai iya samar da kusan kashi 70 cikin 100 na bukatun makamashin wadannan sassa.

Wannan na iya taimakawa wajen ci gaba da ayyukan kiwon lafiya a lokutan da wutar lantarki ta katse.

7. An horar da matasa 25 a Diffa kan tukin babura masu keke uku

A ranar 13 Nuwamba 2026, an kaddamar da shirin horar da matasa 25 a yankin Diffa kan samun lasisin tukin babura masu keke uku.

Hukumar Dillancin Labarai ta Nijar ta bayyana cewa manufar shirin ita ce taimaka wa matasan su samu kwarewar sana’a da kuma damar gudanar da aikin tukin babura masu keke uku bisa doka.

Wannan shiri na daga cikin kokarin bunkasa sana’o’in hannu da samar da damar samun aikin yi ga matasa.

8. Kasashen AES sun amince da muhimman takardun kafa tsarin hadin gwiwar ilimi

Ministocin ilimi na kasashen Kungiyar AES sun gudanar da taro a Yamai a ranar 11 Nuwamba 2026.

A cewar Hukumar Dillancin Labarai ta Nijar, taron ya amince da wasu muhimman takardun kafa tsarin hadin gwiwar ministocin ilimi na kasashen.

An kuma gabatar da shawarwari domin gina tsarin ilimi mai karfafa ikon kasashe kan manufofinsu, da kuma inganta hadin gwiwa tsakanin Nijar, Mali da Burkina Faso.

Sai dai yadda za a aiwatar da wadannan shawarwari a makarantu da jami’o’i ne zai nuna tasirinsu ga dalibai da malamai.

9. ‘Yan sanda a Zinder sun tarwatsa kungiyoyin masu aikata laifuka guda hudu

Hukumar ‘Yan Sandan Binciken Laifuka ta yankin Zinder ta sanar a ranar 11 Nuwamba 2026 cewa ta tarwatsa kungiyoyin masu aikata laifuka guda hudu.

Wannan na daga cikin matakan da jami’an tsaro ke dauka domin dakile laifuka da inganta tsaron jama’a.

Sai dai rahoton da aka samu bai bayar da cikakken bayani kan yawan wadanda aka kama, nau’ikan laifukan da ake zargin kungiyoyin suka aikata ko sakamakon shari’ar ba.

10. Hukumomin Tahoua sun sanya ranar 30 Nuwamba domin barin filayen noma

Majalisar Tsaron Yankin Tahoua ta sanya ranar 30 Nuwamba 2026 a matsayin ranar da ya kamata a kammala amfani da filayen noma.

A cewar ANP, an dauki matakin ne bisa la’akari da karancin ciyawar dabbobi da aka samu a yankin a bana.

Hukumomin yankin sun bukaci masu ruwa da tsaki a harkokin noma da kiwo su mutunta wannan mataki.

Wannan batu na da muhimmanci wajen rage rikice-rikicen da ka iya tasowa tsakanin manoma da makiyaya, musamman a lokacin da ake bukatar filayen noma domin kiwo.

Abubuwan da ya kamata a sa ido a kai

1. Yadda dokar hana fitar da gyada za ta shafi manoma da kasuwannin cikin gida.
2. Yadda Bankin Duniya zai aiwatar da sabon tsarin tallafin dala miliyan 700.
3. Ko za a samu kudaden da ake bukata domin kammala aikin Kandadji.
4. Halin da ‘yan gudun hijira daga Najeriya ke ciki a Diffa da Tahoua.
5. Sakamakon binciken lamarin rijiyar Goumeri W-8 da matakan kare muhalli.
6. Tasirin sabbin kayan hasken rana ga ayyukan asibitin CHR Poudrière.
7. Aiwatar da shawarwarin hadin gwiwar ilimi na kasashen AES.
8. Matakan tsaro da hukumomin Nijar za su dauka a yankunan da ke fuskantar matsaloli.

Kammalawa

Abubuwan da suka faru a Nijar a wannan mako sun nuna yadda kasar ke kokarin karfafa tattalin arzikinta ta hanyar sarrafa albarkatun cikin gida, jawo karin jarin raya kasa, inganta makamashi da bunkasa ayyukan more rayuwa.

Sai dai matsalar ‘yan gudun hijira daga Najeriya, kalubalen tsaro da kuma jinkirin wasu manyan ayyukan raya kasa na ci gaba da bukatar kulawa.

Alfijir Labarai zai ci gaba da bibiyar yadda wadannan manufofi da alkawura za su rikide zuwa ayyukan da jama’a za su amfana da su.

📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI

Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.

📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA

WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835

🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag

📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f

ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce

© 2026 Alfijir Labarai Media Services

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *