Barkanmu da safiya. Ga muhimman labaran yau daga Najeriya, Jihar Kano, Afirka da sauran sassan duniya, tare da abubuwan da ke faruwa a duniyar wasanni.
1. Najeriya
1. Tinubu ya nemi Majalisa ta cire laifin yunƙurin kashe kai daga dokokin Najeriya
Shugaban Ƙasa Bola Ahmed Tinubu ya nemi Majalisar Dokoki ta Ƙasa ta yi gyaran dokokin Najeriya domin cire laifin yunƙurin kashe kai.
A cikin wasiƙar da ya aika wa Majalisa, shugaban ƙasar ya bayyana cewa ya kamata a ɗauki irin wannan lamari a matsayin matsalar lafiyar kwakwalwa da ke buƙatar kulawa da tallafi, maimakon hukunta wanda ya yi yunƙurin kashe kansa.
Idan Majalisa ta amince da shawarar, za a sauya yadda dokokin ƙasar ke kallon wannan batu, tare da ƙarfafa hanyoyin ba da taimakon lafiya da farfaɗowa ga waɗanda abin ya shafa.
Majiya: “Reuters” (https://www.myjoyonline.com/nigerias-tinubu-asks-parliament-to-decriminalise-attempted-suicide/).
2. Rikici ya barke bayan an yi wa ayarin motocin APC ihu a Gombe
An samu rikici a ƙaramar hukumar Balanga ta Jihar Gombe bayan wasu matasa sun yi wa ayarin motocin kamfen na APC ihu da kalmar “Bamayi”.
Rahoton PUNCH ya ce rikicin ya janyo lalata motocin kamfen guda biyar tare da raunata wasu magoya bayan jam’iyyar.
Lamarin ya sake jawo hankali kan yadda ake gudanar da harkokin siyasa gabanin zaɓen 2027, musamman buƙatar kare ’yancin jama’a na bayyana ra’ayinsu ba tare da tashin hankali ba.
Majiya: “PUNCH” (https://punchng.com/morning-recap-apc-convoy-attacked-in-gombe-fg-suspends-lagos-ibadan-bridge-work-other-stories/).
3. Gwamnatin Tarayya ta dakatar da aikin gadar masu tafiya a ƙasa a kan hanyar Lagos–Ibadan
Gwamnatin Tarayya ta dakatar da aikin gina gadar masu tafiya a ƙasa a kan babbar hanyar Lagos–Ibadan bayan aikin ya haddasa cunkoson ababen hawa da ya tsare matafiya na tsawon sa’o’i.
Rahoton PUNCH ya ce wasu matafiya sun shafe sama da sa’o’i 20 a cikin cunkoson. Matakin dakatar da aikin na da nufin bai wa hukumomi damar sake duba yadda za a gudanar da aikin ba tare da haddasa irin wannan matsala ba.
Majiya: “PUNCH” (https://punchng.com/morning-recap-apc-convoy-attacked-in-gombe-fg-suspends-lagos-ibadan-bridge-work-other-stories/).
4. Najeriya da Rasha sun rattaba hannu kan yarjejeniyar haɗin gwiwar Kwastam
Hukumar Kwastam ta Najeriya da takwararta ta Rasha sun rattaba hannu kan yarjejeniyar haɗin gwiwa domin sauƙaƙa kasuwanci, musayar bayanan sirri da ƙarfafa tsaron kan iyakoki.
Yarjejeniyar ta kuma shafi yaƙi da fasa-ƙwauri, safarar miyagun ƙwayoyi, kayayyakin jabu da sauran laifuffukan da suka shafi shigo da fitar da kayayyaki.
Majiya: “Vanguard” (https://www.vanguardngr.com/2026/11/nigeria-russia-move-to-ease-trade-strengthen-customs-cooperation/).
5. Tinubu ya bayyana shirin rage kuɗin sufuri da kusan kashi 40 cikin 100
Shugaban Ƙasa Bola Ahmed Tinubu ya bayyana shirin rage kuɗin sufuri da kusan kashi 40 cikin 100 a wasu hanyoyin da za su shiga shirin motocin bas masu amfani da iskar gas ta CNG.
Shirin ya haɗa da samar da motocin bas guda 300 daga kamfanin Yutong da kuma kafa masana’antar haɗa motocin bas a Najeriya.
Sai dai wannan alkawari ne na shirin gwamnati; ba yana nufin an fara rage kuɗin sufuri a dukkan hanyoyin ƙasar ba.
Majiya: “Fadar Shugaban Ƙasa” (https://statehouse.gov.ng/president-tinubu-moves-to-cut-transport-fares-as-worlds-largest-bus-manufacturer-yutong-sets-up-assembly-plant-in-nigeria/).
2. Jihar Kano
6. NAFDAC ta cafke kwalaye 17 na kayayyakin da ake zargin ba su da rajista a filin jirgin Kano
Hukumar NAFDAC ta ce ta cafke kwalaye 17 na abubuwan sha da alluran sauya launin fata da rage tsufa da ake zargin ba su da rajistar hukumar a filin jirgin saman Malam Aminu Kano.
An gano kayayyakin ne cikin wani lodin kwalaye 33 da aka shigo da su ƙasar ta jirgin Ethiopian Airlines. Hukumar ta ce ba a gabatar da takardun shigo da kayayyakin da ake buƙata ba.
An tsare dukkan lodin a hannun Hukumar Kwastam, yayin da aka gayyaci mai shigo da kayayyakin domin bincike.
NAFDAC ta jaddada cewa har yanzu ba a tabbatar da inganci ko sahihancin kayayyakin ba, saboda haka ba a bayyana su a matsayin jabun kaya ko masu illa ba tukuna.
Majiya: “The Guardian Nigeria” (https://guardian.ng/news/nigeria/metro/nafdac-intercepts-17-cartons-of-unregistered-products-at-kano-airport/).
7. Babbar Kotun Tarayya ta yi watsi da ƙarar da ta shafi ’yan takarar ADC da NDC a Kano
Babbar Kotun Tarayya da ke Kano ta yi watsi da ƙorafe-ƙorafe biyu da suka shafi zaɓen ’yan takarar jam’iyyun ADC da NDC na zaɓen 2027.
Kotun ta bar Ibrahim Ali Amin a matsayin ɗan takarar gwamnan ADC, yayin da Tijjani Husseini Gandu ya ci gaba da kasancewa ɗan takarar NDC a mazabar Kano Municipal.
A shari’ar ADC, Mai Shari’a M.M. Shuaibu ya ce an shigar da ƙarar bayan wa’adin kwanaki 14 da kundin tsarin mulki ya tanada kan irin waɗannan ƙorafe-ƙorafe.
A shari’ar NDC kuwa, Mai Shari’a Simon Amobeda ya yi watsi da ƙarar da Aminu Isyaku Yusuf ya shigar kan takarar Gandu.
Hukuncin ya shafi matakin kotun farko ne; waɗanda ba su gamsu ba na iya bin hanyar ɗaukaka ƙara.
Majiya: “Kano News” (https://kanonews.com/news/kano-court-dismisses-candidate-suits).
8. Shirin UNICEF da Tarayyar Turai zai horas da matasa 3,400 a Kano da wasu jihohi
UNICEF, Tarayyar Turai, Yaba College of Technology da Industrial Training Fund sun ƙaddamar da shirin horas da matasa 3,400 a Kano, Jigawa da Sokoto.
Shirin zai mayar da hankali kan ƙwarewar fasahar zamani, sana’o’in kore, sarrafa kayayyakin gona da sauran dabarun dogaro da kai.
Bayanan shirin sun nuna cewa Kano za ta samu matasa 1,200, yayin da Jigawa da Sokoto za su samu 1,100 kowannensu.
Majiya: “Voice of Nigeria” (https://von.gov.ng/3400-youths-to-acquire-technical-digital-skills-in-three-states/).
3. Afirka
9. Jirgin ’yan cirani ya nutse a Senegal, an gano gawarwaki yayin da ake neman waɗanda suka ɓace
Wani jirgin ruwa da ke ɗauke da ’yan cirani ya nutse a gabar tekun Yenne, kusa da birnin Dakar na Senegal.
Rahoton Al Jazeera da Reuters ya ce an gano gawarwaki huɗu, yayin da ake ci gaba da neman waɗanda suka ɓace. Wasu bayanai sun nuna cewa jirgin na iya ɗaukar kusan mutane 100.
Lamarin ya sake nuna haɗarin da ke tattare da ƙoƙarin tsallakawa tekun Atlantika zuwa tsibirin Canary na Spain ta hanyar jiragen ruwa marasa inganci.
Majiya: “Al Jazeera” (https://www.aljazeera.com/news/2026/11/20/four-bodies-recovered-after-senegal-boat-capsizes-amid-migration-surge), “Associated Press” (https://apnews.com/article/dadc99eceda7ecee1d868ec34f1932e6).
10. ’Yan adawa sun fice daga ganawar hukumar zaɓe a Kenya
Wasu shugabannin ’yan adawa a Kenya sun fice daga wata ganawa da Hukumar Zaɓe da Tsare-tsaren Iyakokin Mazabu (IEBC) ta shirya kan shirye-shiryen zaɓen 2027.
Rahoton ya ce ’yan adawar sun nuna rashin gamsuwa da yadda ake gudanar da tattaunawar, inda suka yi zargin cewa ba a ba su damar shiga tsarin tattaunawar yadda ya kamata ba.
Lamarin ya ƙara nuna muhimmancin samun amincewar jam’iyyun siyasa da jama’a kan tsarin zaɓe domin tabbatar da zaman lafiya da gaskiya.
Majiya: “The Standard Kenya” (https://www.standardmedia.co.ke/).
11. An yi watsi da ƙarar da ta shafi harin da aka kai wa ɗan jarida a Ghana
Wata kotu a Ghana ta yi watsi da shari’ar da ta shafi wasu mutum huɗu da ake zargi da hannu a harin da aka kai wa ɗan jarida Erastus Asare Donkor.
Rahoton 3News ya ce kotun ta ɗauki matakin ne bayan ta ga cewa babu isasshen dalilin da zai sa a buƙaci waɗanda ake tuhuma su gabatar da kariya.
Lamarin ya sake jawo muhawara kan kare lafiyar ’yan jarida da tabbatar da cewa masu aikata laifuffukan cin zarafin ma’aikatan jarida suna fuskantar hukunci bisa doka.
Majiya: “3News Ghana” (https://3news.com/).
4. Duniya
12. Kotun Duniya ta tabbatar da cewa Myanmar ta aikata kisan kiyashi kan Rohingya
Kotun Ƙasa da Ƙasa (ICJ) da ke Hague ta yanke hukuncin cewa Myanmar ta aikata kisan kiyashi kan al’ummar Rohingya a lokacin ayyukan soji na shekarar 2017.
Kotun ta yanke hukuncin ne da ƙuri’ar alkalai tara kan shida, bayan ƙarar da Gambia ta shigar bisa zargin karya yarjejeniyar hana kisan kiyashi.
Kotun ta kuma buƙaci Myanmar ta samar da hanyoyin dawo da Rohingya cikin aminci, biyan diyya da hukunta waɗanda aka samu da hannu.
Hukuncin kotun yana da nauyin doka, duk da cewa aiwatar da shi na iya fuskantar ƙalubale.
Majiya: “Associated Press” (https://apnews.com/article/d32c2f2a58942b9a3edb81866a850e65).
13. Myanmar ta yi watsi da hukuncin Kotun Duniya, ta kira shi rashin adalci
Gwamnatin Myanmar ta bayyana rashin amincewa da hukuncin ICJ da ya tabbatar da cewa ƙasar ta aikata kisan kiyashi kan Rohingya.
Mai magana da yawun gwamnatin, Khine Khine Soe, ta ce ba dukkan alkalan kotun ne suka amince da hukuncin ba, inda ta kira shi rashin adalci.
Gwamnatin Myanmar ta ci gaba da musanta zargin kisan kiyashi, tana mai cewa ayyukan sojin shekarar 2017 sun shafi yaƙi da ’yan tawaye ne.
Majiya: “Associated Press” (https://apnews.com/article/c76dcb3f97c1077262f87e0cba01bb78).
14. Trump, Xi da Putin sun gudanar da ganawa ta tarihi a China
Shugabannin Amurka, China da Rasha — Donald Trump, Xi Jinping da Vladimir Putin — sun gudanar da ganawa ta haɗin gwiwa a birnin Shenzhen na China.
Wannan ganawa ta kasance wani sabon mataki a diflomasiyyar manyan ƙasashe uku masu ƙarfin makaman nukiliya.
An tattauna batutuwan tsaro da zaman lafiyar duniya, ciki har da makaman nukiliya da rikice-rikicen ƙasashen duniya. Sai dai ba a sanar da wata babbar yarjejeniya da aka cimma a ƙarshen ganawar ba.
Majiya: “Anadolu Agency” (https://www.aa.com.tr/en/world/morning-briefing-nov-20-2026/4131638), “TIME” (https://time.com/article/2026/11/19/xi-trump-putin-summit-history-optics-substance/).
5. Wasanni
15. Mauricio Pochettino ya fara aikinsa a Manchester United, wasan farko zai kasance da Liverpool
Sabon kocin Manchester United, Mauricio Pochettino, ya fara aikinsa tare da ƙungiyar bayan ya kammala shirye-shiryen fara horar da ’yan wasan.
Rahoton Reuters ya ce Pochettino na fuskantar babban ƙalubale na farfaɗo da ƙungiyar, wadda ke fama da rashin kyakkyawan sakamako.
Wasansa na farko zai kasance da Liverpool a filin Anfield ranar Lahadi, 22 ga Nuwamba, 2026.
Majiya: “Reuters” (https://www.thestar.com.my/sport/football/2026/11/19/soccer-no-sleep-for-pochettino-as-new-era-at-man-united-begins).
16. Alireza Beiranvand ya lashe kyautar gwarzon ɗan wasan Asiya
Mai tsaron ragar tawagar Iran, Alireza Beiranvand, ya lashe kyautar gwarzon ɗan wasan Asiya ta Hukumar Ƙwallon Ƙafa ta Asiya (AFC).
Ya zama mai tsaron raga na farko da ya lashe wannan kyauta, a bikin da aka gudanar ranar Alhamis.
Majiya: “Reuters – The Star” (https://www.thestar.com.my/sport/football?pgno=3).
17. Real Madrid ta tsawaita kwantiragin Aurélien Tchouaméni har zuwa 2032
Ƙungiyar Real Madrid ta sanar da tsawaita kwantiragin ɗan wasanta na tsakiya, Aurélien Tchouaméni, har zuwa ranar 30 ga Yuni, 2032.
Matakin ya nuna yadda ƙungiyar ke ƙoƙarin tabbatar da makomar ɗaya daga cikin muhimman ’yan wasanta na tsakiya.
Majiya: “Reuters – The Star” (https://www.thestar.com.my/sport/football?pgno=3).
18. Peres Jepchirchir ta amince da dakatarwar shekaru uku kan amfani da EPO
’Yar tseren Kenya, Peres Jepchirchir, ta amince da dakatar da ita na tsawon shekaru uku bayan binciken da ya shafi amfani da sinadarin EPO, wanda dokokin wasanni suka haramta.
An kuma soke sakamakon wasanninta tun daga 17 ga Yuli, 2026, ciki har da nasarar da ta samu a gasar gudun fanfalaki ta Sydney.
Majiya: “Reuters” (https://www.reuters.com/sports/athletics/world-marathon-champion-jepchirchir-banned-three-years-over-epo-use-2026-11-19/).
19. Wasannin ƙwallon ƙafa da aka tsara gudanarwa yau
Ga wasu daga cikin wasannin ƙwallon ƙafa da aka tsara gudanarwa a yau Juma’a:
– Bundesliga: Bayern Munich da Cologne.
– La Liga: Athletic Bilbao da Espanyol.
– Ligue 1: Troyes da Le Havre.
– NPFL: Ranchers Bees da Plateau United — 6:00 na yamma agogon Najeriya.
– NNL: Smart City da Abakaliki FC — 4:00 na yamma.
– NNL: Kebbi United da Adamawa United — 4:00 na yamma.
Waɗannan jadawali ne na wasannin da aka tsara, ba sakamakon wasannin da aka buga ba.
Majiya: “The Guardian” (https://www.theguardian.com/football/fixtures/2026/Nov/20), “Football Nigeria” (https://footballnigeria.com/matches/2026-11-20).
20. Wasannin Premier League da ake sa ran gudanarwa ranar Asabar
A gasar Premier League ta Ingila, an tsara gudanar da wasanni bakwai ranar Asabar, 21 ga Nuwamba.
Daga cikin manyan wasannin akwai Manchester City da Fulham, Chelsea da Leeds, Aston Villa da Sunderland, da Newcastle United da Arsenal.
Wasannin za su iya sauya matsayin ƙungiyoyi a teburin gasar, musamman yayin da ake ci gaba da fafatawa neman maki a farkon rabin kakar wasa.
Majiya: “The Guardian – Jadawalin Wasanni” (https://www.theguardian.com/football/fixtures/2026/Nov/20).
📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
