Fitowa ta 4
A yau, mutane da dama suna amfani da manhajojin waya wajen karɓar rance. Haka kuma, wasu kamfanoni suna ba mutane damar karɓar kaya yanzu, su biya kuɗinsu daga baya ko kashi-kashi.
Sai dai akwai tambaya mai muhimmanci: Shin waɗannan hanyoyin biyan kuɗi sun dace da koyarwar Musulunci, ko kuwa wasu daga cikinsu suna ɗauke da riba?
A wannan fitowa, za mu bayyana bambanci tsakanin rancen kuɗi mai ƙarin riba da sayen kaya a farashin biya daga baya.
1. Rancen kuɗi ta manhajojin waya (Loan Apps)
Idan mutum ya karɓi rancen ₦50,000, amma aka sharɗanta cewa zai mayar da ₦60,000 bayan wata ɗaya, ƙarin ₦10,000 da aka ɗora saboda rancen da lokacin biya riba ce.
Abin da yake da muhimmanci a nan shi ne ainihin yarjejeniyar da aka yi, ba sunan da kamfanin ya sanya wa ƙarin kuɗin ba.
2. Kuɗin gudanarwa (Processing Fee)
Ba duk kuɗin gudanarwa ne yake zama riba kai tsaye ba. Amma dole ne a tantance dalilin karɓar kuɗin da yadda aka ƙididdige shi.
A ƙa’idojin Shari’ar kuɗi, ana iya karɓar kuɗin hidimar rance idan ya yi daidai da ainihin kuɗin da aka kashe wajen gudanar da hidimar kai tsaye.
Amma ba ya halatta a ƙara kuɗi fiye da ainihin wannan hidima, ko a yi amfani da sunan kuɗin gudanarwa domin ɓoye ribar da aka ɗora kan rance.
Saboda haka, yana da muhimmanci a binciki yadda aka ƙididdige kuɗin kafin yanke hukunci a kan sa.
3. Sayen kaya yanzu, biyan kuɗi daga baya (Buy Now, Pay Later)
A wannan tsari, mutum yana karɓar kaya yanzu, sannan ya biya kuɗinsu daga baya ko kashi-kashi.
Akwai bambanci tsakanin sayar da kaya a farashin biya daga baya da bayar da rancen kuɗi mai ƙarin kuɗi.
Idan kamfani ya mallaki kayan da yake sayarwa, ya sayar da su ga abokin ciniki a farashi guda da aka amince da shi tun lokacin kulla ciniki, tare da fayyace lokacin biya, irin wannan sayayya na iya halatta idan an cika sauran sharuɗɗan Musulunci.
Amma idan kamfanin ya ba mutum kuɗi ne a matsayin rance, sannan ya sharɗanta masa ya mayar da kuɗin da wani ƙari saboda lokacin rancen, wannan yana cikin ribar da aka haramta.
Haka kuma, ba ya halatta a ƙara wa bashin kuɗi saboda jinkirin biya.
4. Katunan bashi (Credit Cards)
Ba duk katunan bashi ne suke da hukunci iri ɗaya ba. Dole ne a duba sharuddan da ke cikin yarjejeniyar katin.
Majalisar Fiqhun Musulunci ta Ƙasa da Ƙasa (IIFA), a ƙuduri mai lamba 108 (2/12), ta bayyana cewa ba ya halatta a bayar da katin bashi ko amfani da shi idan yarjejeniyarsa ta ƙunshi sharadin ɗora riba idan aka makara wajen biyan bashi.
Hukuncin bai sauya ba ko da mai katin yana da niyyar biyan bashin kafin lokacin da za a fara ɗora riba.
Sai dai katin da ba ya ƙunshe da irin wannan sharadin na iya halatta, muddin an cika sauran sharuɗɗan Shari’a.
5. Ƙarin kuɗi saboda jinkirin biya
Ɗaya daga cikin muhimman ƙa’idojin mu’amalar kuɗi a Musulunci shi ne cewa ba ya halatta a ƙara wa mutum bashinsa saboda kawai ya makara wajen biya.
Misali, idan mutum yana bin kamfani ₦50,000, amma saboda ya makara aka ce yanzu bashinsa ya koma ₦60,000, wannan ƙarin saboda jinkirin biya ne kuma yana cikin ribar da aka haramta.
Allah Maɗaukakin Sarki ya bayyana cewa idan wanda ake bin bashi yana cikin ƙunci, a ba shi lokacin da zai samu sauƙi. (Suratul Baƙara, aya ta 280).
6. Abubuwan da ya kamata mutum ya bincika kafin karɓar rance
Kafin mutum ya karɓi rance ko ya yi amfani da tsarin biyan kuɗi daga baya, ya kamata ya bincika:
– Nawa ne ainihin kuɗin da zai karɓa?
– Nawa ne jimillar kuɗin da zai biya?
– Wane dalili aka bayar na ƙarin kuɗin?
– Shin kuɗin gudanarwa ya dace da ainihin hidimar da aka bayar?
– Shin akwai tarar kuɗi idan aka makara?
– Shin bashin zai ƙaru saboda tsawon lokacin biya?
– Shin yarjejeniyar ta bayyana dukkan kuɗaɗe da sharuɗɗan biyan bashin?
– Shin kamfanin yana aiki bisa ƙa’idojin da suka dace da dokokin Najeriya?
Karanta yarjejeniyar kafin amincewa da ita yana da matuƙar muhimmanci. Kada mutum ya dogara da tallan kamfani ko sunan da aka sanya wa tsarin kuɗi kawai.
Kammalawa
Musulunci bai haramta saye da sayarwa ko sauƙaƙa hanyoyin biyan kuɗi ba. Abin da ya haramta shi ne riba da zalunci a cikin mu’amalar kuɗi.
Saboda haka, wajibi ne mu bambance tsakanin rancen kuɗi mai ƙarin riba da sayar da kaya a farashi guda da aka amince da shi tun farko.
Mu yi kasuwanci cikin gaskiya, adalci da bin ƙa’idojin Shari’a.
ALFIJIR LABARAI — Accurate • Timely • Trusted.
Muhimman madogara
1. Alƙur’ani Mai Girma — Suratul Baƙara, ayoyi na 275 da 278–280.
2. Ƙudurin Majalisar Fiqhun Musulunci ta Ƙasa da Ƙasa (IIFA) mai lamba 51 (2/6) kan sayarwa a biya daga baya.
3. Ƙudurin IIFA mai lamba 108 (2/12) kan katunan bashi.
4. Ƙudurin IIFA mai lamba 109 (3/12) kan sharadin tara kuɗi saboda jinkirin biyan bashi.
5. AAOIFI Shari’ah Standard No. 19 — Loan (Qard).
📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
