RAJISTAR MASU ZAƁE: INEC TA CE AN NUNA TA A MAZABU, AMMA BA A ƊORA TA A INTANET BA — ME DOKA TA CE?

IMG 134050 261026 1793018461756

MU LEKA HUKUMAR ZAƁE
Mu Bincika. Mu Tambaya. Mu Bayyana Abin da Dokar Zaɓe Ta Ce.

FITOWA TA 7

A Fitowa Ta 6 na wannan shiri, mun tattauna abin da mai zaɓe zai yi idan ya gano cewa sunansa bai bayyana a rajistar masu zaɓe ba.

A wannan makon, za mu duba wani batu da ya shafi damar jama’a na tantance rajistar kafin a kammala ta: rashin samun rajistar farko ta masu zaɓe a shafin intanet na Hukumar Zaɓe Mai Zaman Kanta ta Ƙasa (INEC), duk da cewa hukumar ta ce an nuna ta a mazabu.

Rahoton jaridar The PUNCH na ranar 26 ga Oktoba, 2026, ya ambato kwamishinan INEC mai kula da yaɗa bayanai da wayar da kan masu zaɓe, Mohammed Haruna, yana tabbatar da cewa an nuna rajistar a mazabu, amma ba a ɗora ta a shafin intanet na hukumar ba.

Wannan bayani ya haifar da tambaya mai muhimmanci: shin an cika dukkan tanadin doka game da damar jama’a na duba rajistar, musamman ta intanet?

ABIN DA YA FARU

Rahotannin da aka wallafa sun nuna cewa an gudanar da aikin nuna rajistar masu zaɓe a cibiyoyin rajista daga ranar 9 zuwa 15 ga Oktoba, 2026, domin bai wa masu zaɓe damar tantance bayanansu da kuma gabatar da ƙorafe-ƙorafe ko buƙatun gyara.

Sai dai rahoton Premium Times na ranar 21 ga Oktoba ya bayyana cewa rajistar farko ba ta bayyana a shafin intanet na INEC ba a lokacin da jaridar ta duba shafin.

A cewar rahoton, Mohammed Haruna ya ce hukumar tana tattara koke-koke da buƙatun gyara da aka gabatar a cibiyoyin rajista domin samar da sahihiyar rajista da za a wallafa kafin ranar 15 ga Disamba, 2026.

Wannan ya nuna cewa INEC ta ce an nuna rajistar a mazabu, amma samun damar duba ta a intanet bai samu ba a lokacin da rahotannin suka bayyana.

ME SASHE NA 19(1) NA ELECTORAL ACT 2026 YA TANADA?

Sashe na 19(1) na Electoral Act 2026 ya tanadi cewa INEC za ta ware kwanaki bakwai domin jama’a su duba rajistar masu zaɓe. Tanadin ya shafi nuna ko wallafa kwafin rajistar a cibiyoyin rajista da kuma shafin intanet na hukumar ko wani shafin da hukumar ta kafa domin wannan aiki.

Sashen ya kuma danganta wannan aiki da wa’adin da ya shafi babban zaɓe.

Zaɓen shugaban ƙasa da na Majalisar Tarayya na 2027 an tsara gudanar da su ne a ranar 16 ga Janairu, 2027. Rahoton Premium Times ya bayyana cewa ranar 18 ga Oktoba, 2026, ita ce ƙarshen wa’adin kwanaki 90 da ya shafi tsara lokacin nuna rajistar.

Saboda haka, akwai muhimman batutuwa guda biyu da ya kamata a bambanta: nuna rajistar a wuraren da aka ware da kuma samun damar duba ta a intanet bisa tanadin doka.

Rahotannin da muka duba sun nuna cewa rajistar ba ta bayyana a shafin intanet na INEC a lokacin da aka tsara domin jama’a su duba ta ba. Sai dai tantance ko wannan yanayi ya zama keta doka a ma’anar shari’a ya bambanta da bayyana abin da rahotannin suka nuna.

ME YA SA WALLAFA RAJISTAR A INTANET TAKE DA MUHIMMANCI?

Samun rajistar a intanet na bai wa masu zaɓe damar tantance bayanansu ba tare da dogaro da zuwa cibiyar rajista kai tsaye ba.

Hakan na iya taimakawa wajen gano:

1. Sunan mai zaɓe da bai bayyana a rajistar ba.
2. Kuskuren suna ko wasu bayanan rajista.
3. Shigar da sunan wanda bai cancanci yin rajista ba.
4. Sunan mamaci da ya ci gaba da kasancewa a rajistar.

Samun damar duba rajistar ta hanyoyin da doka ta tanada yana taimakawa wajen gano kurakurai da wuri, tare da ƙarfafa sahihanci da amincewar jama’a ga tsarin zaɓe.

ME ƘWARARRU SUKA CE?

Rahoton Channels Television na ranar 23 ga Oktoba ya ambato Samson Itodo, babban daraktan Yiaga Africa, yana bayyana cewa wallafa rajistar a intanet wajibi ne bisa tanadin Electoral Act 2026.

Wannan ra’ayi ne na ƙwararren mai bibiyar harkokin zaɓe, ba hukuncin kotu ba.

A gefe guda kuma, jaridar Leadership ta ruwaito wani jami’in INEC yana musanta cewa hukumar ta karya doka, yana mai cewa an bi tanadin doka ta hanyar nuna rajistar a mazabu da ƙananan hukumomi.

Saboda haka, akwai bambancin matsaya tsakanin masu sukar yadda aka gudanar da aikin da kuma bayanin da aka danganta ga hukumar.

Abin da ya kamata a yi shi ne a gabatar da waɗannan matsayoyi cikin adalci, sannan a nemi ƙarin bayani kan rashin wallafa rajistar a intanet da kuma yadda hakan ya shafi aiwatar da tanadin doka.

ƘORAFE-ƘORAFE DA GYARAN BAYANAI: ME DOKA TA CE?

Sashe na 19(2) na Electoral Act 2026 ya tanadi karɓa da duba koke-koke game da sunayen da aka bari ko aka shigar ba daidai ba, da kuma buƙatun gyaran bayanai, cikin kwanaki 14 bayan nuna rajistar bisa tanadin sashen.

Sashe na 19(3) ya tanadi damar yin ƙorafi game da shigar da sunan wanda bai cancanci yin rajista ba ko wanda ya rasu, da kuma neman a shigar da sunan mai rajista da aka bari a rajistar.

Sashe na 19(4) ya bayyana hanyar miƙa ƙorafi ko buƙatar gyara ga Resident Electoral Commissioner ta hannun jami’in zaɓe mai kula da ƙaramar hukuma ko Area Council.

Sai dai rashin samun rajistar a intanet ya haifar da tambaya game da yadda waɗanda ba su samu damar duba ta ta wannan hanya ba za su tabbatar da bayanansu da kuma amfani da damar da doka ta tanada.

Ya kamata INEC ta fayyace wa jama’a yadda wa’adin ƙorafe-ƙorafe ya shafi wannan yanayi. Ba za mu yanke hukuncin cewa wa’adin ya tsaya ko ya ƙare ba tare da cikakken bayani da ingantacciyar fassarar doka ba.

TAMBAYOYIN MU LEKA HUKUMAR ZAƁE

Bayan nazarin bayanan da aka wallafa da tanadin doka, akwai tambayoyi uku da muke ganin ya dace INEC ta amsa:

1. Me ya hana hukumar ɗora rajistar farko ta masu zaɓe a shafinta na intanet a lokacin da aka ware domin jama’a su duba ta?
2. Yaushe hukumar za ta samar da rajistar a intanet, kuma wane mataki waɗanda ba su samu damar duba ta a lokacin da aka tsara ba za su ɗauka?
3. Ta yaya hukumar za ta tabbatar da cewa masu zaɓe sun fahimci damar da suke da ita ta gabatar da ƙorafe-ƙorafe da neman gyaran bayanai?

ME YA KAMATA MAI ZAƁE YA YI?

Masu zaɓe su ci gaba da bibiyar sanarwar INEC ta hanyoyin hukuma.

Idan mutum yana da damuwa game da sunansa ko bayanansa, ya tuntubi ofishin INEC da ya dace domin samun tabbaci da jagorancin yadda zai gabatar da ƙorafinsa.

Yana da muhimmanci a lura cewa rashin ganin suna a shafin intanet kaɗai ba ya tabbatar da cewa an cire sunan daga rajista. Haka kuma, wanda ya gano kuskure bai kamata ya yi shiru ba; ya nemi bayani daga hukumar kuma ya bi hanyar da doka ta tanada.

SAƘO GA INEC

Sahihiyar rajistar masu zaɓe ginshiƙi ce na gudanar da zaɓe mai inganci.

Saboda haka, muna kira ga INEC da ta yi cikakken bayani kan dalilin rashin ɗora rajistar farko a intanet a lokacin da aka ware domin jama’a su duba ta.

Haka kuma, ya dace hukumar ta bayyana matakan da za ta ɗauka domin masu zaɓe su iya tantance bayanansu da kuma fahimtar yadda za su gabatar da ƙorafe-ƙorafe.

Bayani mai gamsarwa zai taimaka wajen rage ruɗani, ƙarfafa amincewar jama’a da tsarin zaɓe, da tabbatar da cewa masu zaɓe sun san haƙƙoƙinsu da hanyoyin amfani da su.

A Fitowa Ta 6 mun tattauna abin da mai zaɓe zai yi idan sunansa bai bayyana a rajista ba. A wannan Fitowa Ta 7 kuma, mun duba muhimmancin samun damar tantance rajistar da kuma tambayoyin da suka taso game da rashin wallafa ta a intanet.

Bincikenmu ya nuna cewa INEC ta ce an nuna rajistar a mazabu, amma rahotannin da muka duba sun nuna cewa ba a samu rajistar a shafinta na intanet ba a lokacin da aka tsara domin jama’a su duba ta.

Abin da ya rage shi ne hukumar ta yi ƙarin bayani kan wannan batu, ta kuma fayyace yadda masu zaɓe za su iya tabbatar da bayanansu da kuma gabatar da ƙorafe-ƙorafe.

Shin kuna ganin bayanin da aka bayar ya wadatar, ko akwai bukatar INEC ta yi ƙarin bayani?

MU LEKA HUKUMAR ZAƁE

Mu Bincika. Mu Tambaya. Mu Bayyana Abin da Dokar Zaɓe Ta Ce.

📢 KU BI ALFIJIR LABARAI

Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.

📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
Kira/WhatsApp: +234 803 207 7835

🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag

📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f

ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce

© 2026 Alfijir Labarai Media Services

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *