UWAR JIKI: PRIMARY HEALTHCARE A JIHAR KANO
FITOWA TA 7
Ingantaccen tsarin kula da lafiya ta farko ba ya dogara da gina cibiyoyi da ɗaukar ma’aikata kawai. Ana kuma buƙatar magunguna, kayan aikin likitanci, gwaje-gwaje da tsarin tura marasa lafiya zuwa cibiyoyin da za su iya kula da su yadda ya kamata.
A wannan fitowa ta 7 ta shirin UWAR JIKI, Alfijir Labarai ta duba rahoton aiwatar da kasafin kuɗin Jihar Kano na zangon biyu na 2026, musamman bayanan da suka shafi samar da magunguna da wasu muhimman ayyukan Primary Healthcare.
₦192.2 MILIYAN DOMIN ƘARA CIBIYOJIN DA ZA SU AMFANA DA MAGUNGUNA
A cikin kasafin kuɗin Kano na 2026, an ware ₦192,212,812.35 domin aikin da aka bayyana da sunan:
“Scale-Up DRF With 100no. Additional Facilities To Increase Access Of Quality Drugs.”
Wannan shiri ne na faɗaɗa Drug Revolving Fund (DRF) zuwa ƙarin cibiyoyin lafiya 100, da nufin ƙara samun ingantattun magunguna.
Sai dai a shafi na 52 na rahoton aiwatar da kasafin kuɗin zangon biyu na 2026, gwamnatin jihar ta nuna kashi 0% na kuɗin da aka rubuta an kashe a ƙarƙashin wannan takamaiman layin aikin zuwa ƙarshen watan Yuni.
Adadin kuɗin da aka ware shi ne ₦192.21 miliyan, yayin da rahoton ya nuna babu kuɗin da aka rubuta an kashe a ƙarƙashin aikin, kuma adadin kasafin ya kasance a matsayin ragowar kuɗin da ba a nuna an kashe ba.
Wannan bayanin bai tabbatar da cewa babu magunguna a cibiyoyin lafiya ba. Abin da ya tabbatar shi ne cewa rahoton bai nuna kashe kuɗi a ƙarƙashin wannan takamaiman aikin ba zuwa ƙarshen zangon biyu.
Saboda haka, har yanzu ana buƙatar ƙarin bayani kan matsayin shirin, cibiyoyin da aka tsara za su amfana da shi, da ko an fara aiwatar da wani ɓangare na aikin ta wata hanya da ba ta bayyana a wannan layin kasafi ba.
TSARIN TURA MARASA LAFIYA: ₦10 MILIYAN
Wani aikin da ke cikin kasafin shi ne ƙarfafa tsarin tura marasa lafiya daga cibiyoyin kula da lafiya ta farko zuwa manyan cibiyoyin lafiya idan yanayin mara lafiya ya buƙaci ƙarin kulawa.
An ware ₦10 miliyan domin wannan aiki.
Sai dai rahoton Q2 ya nuna kashi 0% na kuɗin da aka rubuta an kashe a ƙarƙashin wannan layin zuwa ƙarshen Yuni.
Tsarin tura marasa lafiya yana da muhimmanci musamman idan PHC ba ta da kayan aikin da ake buƙata domin kula da wani yanayi na musamman. Duk da haka, wannan adadi kaɗai ba ya nuna cewa tsarin tura marasa lafiya bai aiki ba. Ana buƙatar bayanai kan motocin daukar marasa lafiya, hanyoyin tura su, da yadda cibiyoyin ke gudanar da wannan aiki a zahiri.
DAIDAITA AYYUKAN GWAJE-GWAJE: ₦20 MILIYAN
Rahoton ya kuma lissafa aikin da ya shafi daidaita ayyukan gwaje-gwajen lafiya a matakin jiha da ƙananan hukumomi.
An ware ₦20 miliyan domin wannan aiki, amma rahoton Q2 ya nuna kashi 0% na kuɗin da aka rubuta an kashe a ƙarƙashin takamaiman layin aikin zuwa ƙarshen Yuni.
Wannan bayanin ba ya tabbatar da cewa dukkan cibiyoyin PHC ba su da kayan gwaje-gwaje. Yana nuna cewa babu kashe kuɗin da aka rubuta a ƙarƙashin wannan takamaiman aikin a rahoton.
Abin da ya kamata a ƙara tantancewa shi ne irin gwaje-gwajen da ake iya yi a cibiyoyin lafiya, inda ake kai marasa lafiya idan ba a iya yin gwajin a wurin, da kuma ko an samu kayan aikin da aka tsara domin inganta ayyukan.
GYARAN CIBIYOYIN LAFIYA: AN RUBUTA WASU KUƊAƊEN AIWATARWA
Ba dukkan ayyukan Primary Healthcare ne rahoton ya nuna babu kashe kuɗi ba.
Misali, an ware ₦472.5 miliyan domin gyara da kula da cibiyoyin Primary Healthcare a jihar. Rahoton Q2 ya nuna cewa an rubuta kashe ₦234.5 miliyan, wanda ya kai kashi 49.6% na kasafin aikin.
Haka kuma, aikin faɗaɗa shirin rigakafi na yau da kullum yana da kasafin ₦2.912 biliyan. Rahoton ya nuna an rubuta kashe kusan ₦1.544 biliyan, wato kashi 53%.
Waɗannan alkaluma suna nuna cewa rahoton ya bambanta tsakanin ayyukan da aka rubuta kashe kuɗi a kansu da waɗanda ba a nuna kashe kuɗi a ƙarƙashinsu ba.
Sai dai adadin kuɗin da aka rubuta an kashe ba ya tabbatar da kansa cewa an kammala aiki ko cewa an samu sakamakon da aka tsara. Ana buƙatar tantance wuraren da aka gudanar da ayyukan, abin da aka samar, da kuma sakamakon da jama’a ke samu.
ABIN DA AKA TABBATAR — DA ABIN DA HAR YANZU AKE BUƘATAR GANO WA
Binciken rahoton kasafin ya tabbatar da waɗannan bayanai:
1. An ware ₦192,212,812.35 domin faɗaɗa Drug Revolving Fund zuwa ƙarin cibiyoyi 100.
2. Rahoton Q2 ya nuna kashi 0% na kuɗin da aka rubuta an kashe a ƙarƙashin wannan takamaiman aikin zuwa ƙarshen Yuni.
3. An ware ₦10 miliyan domin ƙarfafa tsarin tura marasa lafiya, kuma rahoton ya nuna kashi 0% a ƙarƙashin wannan layin.
4. An ware ₦20 miliyan domin daidaita ayyukan gwaje-gwajen lafiya a matakin jiha da ƙananan hukumomi, kuma rahoton ya nuna kashi 0% a ƙarƙashin wannan layin.
5. A ɓangaren gyaran cibiyoyin lafiya, rahoton ya nuna an rubuta kashe ₦234.5 miliyan daga kasafin ₦472.5 miliyan.
Abin da har yanzu ba mu tabbatar ba shi ne ko an kai magunguna da kayan aiki ga cibiyoyin da aka tsara, wane adadi ne ya isa kowace cibiya, da kuma yadda waɗannan shirye-shirye suka shafi kulawar da marasa lafiya ke samu.
Kasafin kuɗi da rahoton aiwatar da shi suna ba da muhimman bayanai game da yadda gwamnati ta tsara kashe kuɗin kula da lafiya. Amma ba su maye gurbin tantance abin da ke faruwa a cibiyoyin lafiya ba.
A wannan fitowa, Alfijir Labarai ta tabbatar da cewa akwai muhimman ayyukan Primary Healthcare da rahoton Q2 bai nuna kashe kuɗi a ƙarƙashinsu ba zuwa ƙarshen Yuni. Ba mu ɗauki wannan a matsayin hujjar cewa babu magunguna ko ayyuka a dukkan cibiyoyin lafiya ba.
Mataki na gaba shi ne gano matsayin shirin DRF, tantance cibiyoyin da aka tsara za su amfana, da kuma kwatanta bayanan hukuma da abin da ake iya tabbatarwa a wuraren da ake ba da kulawar lafiya.
Alfijir Labarai za ta ci gaba da bin bayanan da hujjoji, tare da bai wa hukumomin da abin ya shafa damar bayyana matsayinsu.
MAJIYOYI
1. Kano State Government, 2026 Second Quarter Budget Performance Report, musamman shafi na 52, “Primary Healthcare Capital Expenditure by Project.”
2. Kano State Government, 2026 Approved Budget.
📢 KU BI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
Kira/WhatsApp: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
