Kayayyakin abinci da magunguna da suka ƙare: Shin NAFDAC na iya kare masu saye daga haɗari?

IMG 173327 181126 1795019622779

TABA KA LASHE — DAGA NAFDAC | FITOWA TA 9

A kullum, miliyoyin ’yan Najeriya na sayen abinci da magunguna domin biyan buƙatun rayuwarsu. Amma akwai wata matsala da ke buƙatar kulawa: sayar da magungunan da suka ƙare wa’adin amfani, da kuma yiwuwar ci gaba da sayar da wasu kayayyakin abinci bayan ranar da aka tanada domin amfani da su ta wuce.

Wani abin da ya fi tayar da hankali shi ne yiwuwar wasu ’yan kasuwa su goge ko sauya ranar ƙarewar amfani da ke jikin kaya domin su ci gaba da sayar da su.

Wannan batu ya shafi lafiyar jama’a, amincin abinci, ingancin magunguna da kuma nauyin hukumomin da aka ɗora wa alhakin kare masu amfani da kayayyaki.

A wannan fitowa ta shirin TABA KA LASHE — DAGA NAFDAC, mun binciki abin da dokokin Najeriya suka tanada, rawar NAFDAC da kuma matakan da masu saye za su iya ɗauka domin kare kansu.

Dokar Najeriya ta ce me?

Dokar Counterfeit and Fake Drugs and Unwholesome Processed Foods (Miscellaneous Provisions) Act, Cap C.34, ta haramta samarwa, shigo da kaya, sayarwa, rarrabawa ko mallakar magungunan bogi, marasa inganci ko waɗanda suka ƙare wa’adin amfani, da kuma abincin da bai dace da amfani ba.

Sashe na 1 na dokar ya bayyana irin waɗannan ayyuka a matsayin laifi.

A ƙarƙashin sashe na 3(1)(a), wanda kotu ta samu da laifin da ke ƙarƙashin sashe na 1 zai iya fuskantar tara da ba ta wuce naira 500,000 ba, ko ɗaurin da bai gaza shekara biyar ba kuma bai wuce shekara 15 ba, ko kuma duka biyun.

Haka kuma, dokokin NAFDAC kan lakabin abinci sun haramta sayarwa ko amfani da abincin da ranar ƙarewar amfaninsa ta wuce, da kuma goge ko ƙirƙirar ranar ƙarewa ko sauya lakabin da ke jikin kayan.

Ba duk ranakun amfani ne suke da ma’ana ɗaya ba

Akwai bambanci tsakanin kalmomin da ake rubutawa a jikin kayan abinci.

– Use By / Expiry Date: Ranar da aka tanada domin amfani da kayan kafin ta wuce, musamman idan inganci ko aminci na iya zama abin damuwa bayan wannan rana
– Best Before: Ranar da ke nuna lokacin da ake sa ran kayan za su riƙe ingancinsu da wasu siffofinsu na musamman a ƙarƙashin yanayin ajiya da aka tanada

Saboda haka, bai dace a ɗauka cewa duk abincin da ya wuce ranar Best Before ya zama mai guba ko marar aminci kai tsaye ba. Amma sayar da abincin da ya wuce ranar Expiry Date, ko goge ko ƙirƙirar ranakun amfani, ya saɓa wa ƙa’idojin da aka tanada.

Wannan bambanci yana da muhimmanci domin masu saye su fahimci abin da lakabin kaya ke nufi, ba tare da tsoratar da jama’a da bayanan da ba su da cikakken tushe ba.

Sauya ranar ƙarewar amfani: Wani babban haɗari

A ranar 9 ga Nuwamba, 2026, Ma’aikatar Yaɗa Labarai da Wayar da Kan Jama’a ta Tarayya ta wallafa rahoton gargaɗin da NAFDAC ta yi wa dillalan magunguna a Jihar Imo.

Gargadin ya fito ne daga Daraktar-Janar ta NAFDAC, Farfesa Mojisola Adeyeye, yayin wani taron wayar da kan jama’a kan kula da ingancin magunguna da hanyoyin rarraba su a Owerri.

A cewar sanarwar, hukumar ta yi Allah-wadai da sauya ranakun ƙarewar amfani, ƙirƙirar bayanan lakabi da kuma sayen magunguna daga masu samar da kaya da ba a tabbatar da sahihancinsu ba.

NAFDAC ta jaddada cewa magungunan da suka ƙare ba za a sake inganta musu wa’adin amfani ko mayar da su cikin kasuwa ba.

Hukumar ta kuma bayyana cewa tana ƙarfafa sa ido ta hanyar amfani da bayanan sirri da na’urorin binciken dijital domin bibiyar hanyoyin rarraba magunguna, gano rumbunan ajiyar kaya da kuma gano masu karya ƙa’idoji.

Duk da haka, wannan sanarwa ta shafi gargaɗin da aka yi a Imo; ba ta bayar da cikakken adadin irin waɗannan laifuka a duk faɗin Najeriya ba.

Wace rawa NAFDAC ke takawa?

NAFDAC ce daga cikin manyan hukumomin da aka ɗora wa alhakin tabbatar da inganci da amincin abinci, magunguna da sauran kayayyakin da take kula da su.

Ayyukan hukumar sun haɗa da sa ido kan kayayyakin da ake sayarwa, gudanar da bincike, karɓar ƙorafe-ƙorafe, kwace kayayyakin da ba su cika ƙa’idoji ba da kuma ɗaukar matakan da dokoki suka ba ta dama.

Hukumar ta bayyana cewa masu saye za su iya kai rahoto idan sun gano kayayyakin da ake zargin ba su da inganci ko kuma sun ci karo da matsalar aminci.

Amma tambayar da ta rage ita ce: shin akwai isasshen sa ido a kasuwanni, shaguna da rumbunan ajiya a dukkan jihohin Najeriya domin gano irin waɗannan kayayyaki kafin su isa ga masu saye?

Me ya kamata mai saye ya duba?

NAFDAC ta shawarci masu saye da su riƙa duba muhimman bayanai kafin sayen kayayyakin da take kula da su.

Daga cikin abubuwan da ya kamata a bincika akwai:

1. Lambar rajistar NAFDAC, idan nau’in kayan yana buƙatar rajista.
2. Ranar ƙera kaya da ranar ƙarewar amfani ko Best Before, gwargwadon nau’in kaya.
3. Lambar batch ko lot.
4. Sunan kamfanin da ya ƙera kaya da adireshinsa.
5. Cikar hatimin kaya ba tare da an taɓa ko lalata shi ba.

Idan waɗannan bayanai sun ɓace, ko kuma aka ga alamun gogewa, sake manna lakabi ko sauya ranar amfani, ya dace a guji sayen kayan tare da kai rahoto ga hukumar.

Yadda za a kai ƙorafi

NAFDAC ta bayyana cewa masu saye za su iya kai ƙorafi ta ofishin hukumar mafi kusa.

Haka kuma, hukumar ta samar da hanyar aika saƙon SMS kyauta zuwa lamba 20543 ta tsarin PRASCOR domin sanar da ita matsalolin inganci ko illa da aka samu daga amfani da kayayyaki.

A cewar hukumar, ana iya buƙatar bayanan wurin da aka sayi kaya, rasit, ranar saye da kuma samfurin kayan idan yana nan domin taimakawa wajen bincike.

Tambayoyin da NAFDAC ya kamata ta amsa

Duk da matakan da hukumar ta bayyana, akwai wasu tambayoyi masu muhimmanci da ya kamata NAFDAC ta taimaka wajen amsawa:

– Nawa ne kayayyakin abinci da magunguna da suka ƙare aka kwace ko lalata a shekarar 2026?
– Jihohi nawa aka gudanar da bincike kan sayar da kayayyakin da suka ƙare?
– Wane mataki aka ɗauka kan masu sauya ranakun ƙarewar amfani?
– Shin akwai isassun jami’ai da kayan aiki domin sa ido a kasuwanni da rumbunan ajiya?
– Ta yaya hukumar ke tabbatar da cewa kayayyakin da aka kwace ba su sake komawa kasuwa ba?

Waɗannan tambayoyi za su taimaka wajen fahimtar yadda tsarin sa ido ke aiki da kuma inda ake buƙatar ƙarin ƙarfi.

Kammalawa

Kare lafiyar masu sayen abinci da magunguna ba nauyin NAFDAC kaɗai ba ne. Masu ƙera kaya, masu shigo da su, dillalai, masu shaguna da masu saye duk suna da rawar da za su taka.

Amma tabbatar da bin ƙa’idoji, gudanar da bincike da ɗaukar matakin da doka ta tanada na daga cikin muhimman nauyin hukumomin da aka ba wannan alhaki.

Neman riba bai kamata ya zama dalilin jefa lafiyar al’umma cikin haɗari ba. Haka kuma, masu saye suna da haƙƙin sanin ingancin kayayyakin da suke saya da kuma samun kariya daga waɗanda za su iya cutar da lafiyarsu.

Alfijir Labarai za ta ci gaba da bibiyar matakan da NAFDAC ke ɗauka wajen tabbatar da inganci da amincin abinci da magunguna a Najeriya.

Mu bincika. Mu tambaya. Mu bayyana abin da doka da hujjoji suka ce.

📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI

Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.

📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA

WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835

🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag

📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f

ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce

© 2026 Alfijir Labarai Media Services

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *