HALIN DA AKE CIKI A NNPCL DA FANNIN MAN FETUR A NAJERIYA — 2026
FITOWA TA 7
Hukumar Kula da Albarkatun Man Fetur ta Najeriya ta Bangaren Sama (NUPRC) ta bayyana cewa an kai sama da ganga miliyan 127 na ɗanyen man Najeriya da condensate ga matatun cikin gida tsakanin Janairu da Satumba 2026.
Wannan sanarwa ta sake buɗe muhawara kan ko tsarin samar da ɗanyen mai ga matatun cikin gida yana aiki yadda ya kamata, musamman idan aka yi la’akari da matsalolin da suka shafi isar da ɗanyen mai, farashinsa da kuma rashin gudanar da ayyukan matatun NNPCL uku.
Tambayar da ta dace a yi ita ce: Idan ana kai ɗanyen mai ga matatun cikin gida, mene ne ainihin sakamakon da ake samu wajen tace mai, wadatar man fetur da rage dogaro da shigo da tataccen mai daga ƙasashen waje?
1. ME NUPRC TA BAYYANA GAME DA GANGA MILIYAN 127?
A sanarwar da NUPRC ta fitar ranar 26 ga Oktoba 2026, hukumar ta ce sama da ganga miliyan 127 na ɗanyen man Najeriya da condensate sun isa matatun cikin gida cikin watanni tara na farkon shekarar.
Hukumar ta ce a zangon biyu na shekarar, an kai ganga miliyan 53.7, yayin da a zangon uku aka kai ganga miliyan 45.1.
Bayanan da hukumar ta bayar sun nuna cewa an samu raguwar isar da ɗanyen mai daga zangon biyu zuwa zangon uku, daga ganga miliyan 53.7 zuwa miliyan 45.1.
Wannan raguwar ta kai kusan kashi 16 cikin ɗari. Haka kuma, matakin cika wajibcin samar da ɗanyen mai ga matatun cikin gida (Domestic Crude Supply Obligation — DCSO) ya sauka daga kashi 97.4 a zangon biyu zuwa kashi 76.2 a zangon uku.
Wannan yana nuna cewa, duk da ci gaban da aka samu bayan matsalolin kasuwanci a zangon farko, har yanzu akwai ƙalubalen tabbatar da isasshen ɗanyen mai da zai kai ga matatun cikin gida.
Sai dai, ya kamata a fahimci cewa adadin da aka samar ko aka kai wa matatun ba ya nuna kai tsaye yawan man fetur da aka tace ko aka rarraba wa masu amfani. Waɗannan matakai ne daban-daban da ke buƙatar auna su da nasu bayanai.
2. ME BAYANAN NMDPRA SUKA NUNA?
A rahoton da Hukumar Kula da Albarkatun Man Fetur ta Bangaren Tsakiya da Ƙasa (NMDPRA) ta fitar kan watan Satumba 2026, an bayyana cewa matatun cikin gida sun karɓi jimillar ganga miliyan 156.51 na ɗanyen mai tsakanin Janairu da Satumba.
Rahoton ya raba wannan adadi zuwa rukuni biyu:
– Ganga miliyan 125.85 na ɗanyen mai daga cikin Najeriya.
– Ganga miliyan 30.66 na ɗanyen mai da aka shigo da shi daga ƙasashen waje.
A cewar bayanan, ɗanyen mai daga cikin gida ya samar da kashi 80.4 cikin ɗari na jimillar abin da matatun suka karɓa, yayin da wanda aka shigo da shi ya kai kashi 19.6.
Wannan yana nuna cewa, a cikin watanni tara da ake magana a kai, har yanzu matatun sun dogara da wani kaso na ɗanyen mai da aka shigo da shi daga ƙasashen waje.
Amma akwai muhimmiyar magana da ya kamata a fayyace.
Adadin NUPRC na sama da ganga miliyan 127 ya shafi ɗanyen man Najeriya da condensate da aka kai wa matatun, yayin da adadin NMDPRA na ganga miliyan 156.51 ya ƙunshi ɗanyen mai daga gida da wanda aka shigo da shi.
Saboda haka, ba daidai ba ne a ɗauki waɗannan adadi a matsayin alkaluma biyu da dole ne su yi daidai, ba tare da tantance yadda kowace hukuma ta lissafa nau’o’in ɗanyen mai da condensate ba.
Bambancin adadin na iya kasancewa yana da alaƙa da nau’in abin da aka ƙirga da kuma tsarin rahoto. Amma ba mu da cikakkun bayanan asali da za su tabbatar da takamaiman dalilin wannan bambanci.
Saboda haka, ya dace NUPRC da NMDPRA su fayyace ma’aunin da kowace hukuma ta yi amfani da shi, domin jama’a su fahimci yadda alkaluman ke daidaituwa.
3. ISAR DA ƊANYEN MAI YA RAGU A SATUMBA
Rahoton NMDPRA ya nuna cewa yawan ɗanyen mai da aka kai wa matatun cikin gida a Satumba 2026 ya kai ganga miliyan 15.97, idan aka kwatanta da ganga miliyan 17.05 a watan Agusta.
Wannan raguwar ta kai kusan kashi 6.3 cikin ɗari.
Muhimmin gyara shi ne cewa ganga miliyan 15.97 adadin wata ne, ba adadin da ake samarwa a kowace rana ba.
A wani ɓangare na rahoton, an bayyana cewa jimillar ɗanyen mai da matatun suka karɓa a Satumba ta kai ganga miliyan 18.53. Wannan adadin ya haɗa da abin da aka samu daga gida da kuma abin da aka shigo da shi.
Saboda haka, ya kamata a bambanta ganga miliyan 15.97 da aka bayyana a matsayin isar da ɗanyen mai daga cikin gida da jimillar ganga miliyan 18.53 da aka karɓa a watan, maimakon ɗaukar su a matsayin adadi guda.
4. MATATUN NNPCL UKU: INA AKE CIKI?
Wani muhimmin batu a rahoton NMDPRA shi ne cewa matatun NNPCL da ke Fatakwal, Warri da Kaduna ba su samar da man fetur a watan Satumba 2026 ba.
Wannan yana nufin cewa, a watan da ake magana a kai, waɗannan matatun ba su bayar da gudummawar samar da tataccen mai kamar yadda ake tsammani daga matatun da ke aiki ba.
Sai dai, rashin samar da mai a wannan wata ba hujja ba ce ta cewa ba a gudanar da wani aikin gyara ko farfaɗo da matatun ba. Abin da bayanan suka tabbatar shi ne rashin samar da mai a lokacin da rahoton ya ƙunsa.
Duk da haka, yana da muhimmanci NNPCL ta bayyana wa jama’a halin da kowace matatar take ciki, matakan da ake ɗauka, kuɗin da aka kashe, aikin da aka kammala da kuma lokacin da ake sa ran za a fara samar da mai idan akwai jadawalin da aka amince da shi.
Ba wai kawai a bayyana shirin farfaɗo da matatun ba; ana buƙatar bayanai masu aunawa da za su nuna ci gaba da sakamakon aikin.
5. DANGOTE REFINERY TA CI GABA DA SAMAR DA MAN FETUR
A cewar rahoton NMDPRA, Dangote Refinery ta samar da kusan lita miliyan 47.22 na man fetur a kowace rana a Satumba 2026.
Rahoton ya nuna cewa matatar ta yi aiki da kusan kashi 105.98 na ƙarfin aikinta na yau da kullum da aka ayyana a matsayin ganga 650,000 a kowace rana.
An kuma bayyana cewa matatar ta sarrafa kusan ganga 689,000 na ɗanyen mai a kowace rana, yayin da matsakaicin ɗanyen man da ta karɓa ya kai ganga 618,000 a kowace rana.
Bambancin ya nuna cewa matatar ta sarrafa ɗanyen mai fiye da abin da ta karɓa a matsakaicin adadin da rahoton ya bayar. Rahoton ya danganta wannan da amfani da ɗanyen mai da ke cikin ajiyarta.
Wannan bayani yana nuna muhimmancin bambanta abin da matata ta karɓa daga masu samar da ɗanyen mai da abin da ta sarrafa a zahiri. Adadin da aka sarrafa na iya haɗawa da ɗanyen mai da aka karɓa a baya wanda ke cikin ajiya.
Duk da gudummawar Dangote wajen samar da man fetur, ya kamata a ci gaba da sa ido kan yawan man da take samarwa, wanda take kai wa kasuwar cikin gida, wanda take fitarwa zuwa ƙasashen waje, da kuma tasirin hakan ga wadatar mai da farashin da masu amfani ke biya.
6. SHIN DOKA TA TABBATAR DA SAMAR DA ƊANYEN MAI GA MATATUN CIKIN GIDA?
Sashe na 109 na Dokar Masana’antar Man Fetur ta Najeriya ta 2021 (Petroleum Industry Act — PIA) ya tanadi tsarin da ya shafi samar da ɗanyen mai ga matatun cikin gida.
A tsarin da dokar ta kafa, akwai wajibcin samar da ɗanyen mai ga matatun cikin gida, amma an kuma tanadi cewa cinikayyar za ta gudana bisa tsarin mai saye da mai sayarwa da suka amince da juna (willing buyer, willing seller).
NUPRC tana da rawar da ta shafi tsara da sa ido kan tsarin samar da ɗanyen mai ga matatun cikin gida. Haka kuma, NMDPRA tana da rawar da ta shafi bukatun matatun da kuma bayanan da suka shafi samar da albarkatun da ake buƙata.
Saboda haka, bai kamata a taƙaita batun da cewa doka ta tilasta a kai duk ɗanyen mai ga matatun cikin gida kafin a fitar da shi zuwa ƙasashen waje ba, ba tare da la’akari da cikakken tsarin dokar da ƙa’idojin da suka dace ba.
Abin da ya kamata a tantance shi ne yadda ake aiwatar da tsarin wajibcin samar da ɗanyen mai, yadda ake magance sabanin farashi da sharuddan ciniki, da kuma ko matatun suna samun ɗanyen mai da ya dace da bukatunsu.
7. SHIRIN DOMESTIC CRUDE SWAP: MAFITA CE KO SHIRI NE KAWAI?
NUPRC ta ce tana tattaunawa da masu samar da ɗanyen mai, masu matatu da sauran masu ruwa da tsaki kan tsarin da ake kira Domestic Crude Swap Framework.
A cewar hukumar, tsarin zai iya ba matata damar karɓar ɗanyen mai daga wurin samarwa ko tashar fitarwa mafi kusa da ita, maimakon jigilar wani nau’in ɗanyen mai daga nesa.
Hukumar ta bayyana cewa, idan aka aiwatar da tsarin yadda ya kamata, yana iya rage kuɗin jigilar ɗanyen mai da kimanin dala uku zuwa huɗu a kowace ganga.
Sai dai, bayanin da aka fitar ya nuna cewa ana kan shawarwari ne. Saboda haka, ba za a bayyana tsarin a matsayin wanda aka riga aka aiwatar da shi ko wanda ya riga ya kawo rage kuɗi ba.
Abin da jama’a za su buƙaci sani shi ne lokacin da za a kammala shawarwarin, tsarin aiwatarwa, yadda za a tabbatar da adalci ga masu ruwa da tsaki da kuma yadda za a auna tasirin tsarin idan an fara amfani da shi.
8. TAMBAYOYIN DA YA KAMATA NNPCL DA HUKUMOMIN SA IDO SU AMSA
Bisa bayanan da muka tattara, akwai tambayoyi da dama da suka cancanci amsa:
1. Wane takamaiman mataki aka ɗauka domin tabbatar da isar da ɗanyen mai ga matatun cikin gida a zangon uku na 2026, bayan raguwar adadin daga ganga miliyan 53.7 zuwa miliyan 45.1?
2. Wane bayani NUPRC da NMDPRA za su bayar domin fayyace bambancin adadin sama da ganga miliyan 127 da na ganga miliyan 156.51?
3. Me ya sa isar da ɗanyen mai daga cikin gida ga matatun ta ragu a Satumba idan aka kwatanta da Agusta?
4. Wane mataki ake ɗauka domin dawo da matatun NNPCL na Fatakwal, Warri da Kaduna cikin samarwa?
5. Yaushe ake sa ran kammala shawarwari da aiwatar da tsarin Domestic Crude Swap Framework?
6. Ta yaya za a tabbatar da cewa raguwar kuɗin jigilar ɗanyen mai, idan an samu, za ta taimaka wajen inganta ayyukan matatun ko rage kuɗin da masu amfani ke biya?
7. Wane tsari ne zai tabbatar da cewa bayanan isar da ɗanyen mai, sarrafa shi da rarraba man fetur suna bayyana a fili kuma ana iya tantance su?
Waɗannan tambayoyi ba zargi ba ne. Tambayoyi ne na bin diddigin bayanan hukuma da neman fahimtar yadda manufofin masana’antar man fetur ke aiki a aikace.
Bayanan NUPRC sun nuna cewa sama da ganga miliyan 127 na ɗanyen man Najeriya da condensate sun isa matatun cikin gida tsakanin Janairu da Satumba 2026. A gefe guda, rahoton NMDPRA ya nuna cewa matatun sun karɓi ganga miliyan 156.51 na ɗanyen mai daga gida da ƙasashen waje a wannan lokaci.
Ba za a iya ɗaukar waɗannan adadi a matsayin hujjar cewa an warware matsalar wadatar ɗanyen mai ko kuma an cimma burin farfaɗo da matatun gwamnati ba.
Haka kuma, rahoton NMDPRA ya nuna cewa matatun NNPCL uku ba su samar da mai a Satumba, yayin da isar da ɗanyen mai daga cikin gida ta ragu idan aka kwatanta da Agusta.
Don haka, muhimmin abin dubawa ba adadin gangar ɗanyen mai da aka sanar kaɗai ba ne, har ma da yadda ake tabbatar da isar da shi, yawan da ake sarrafawa, ingancin bayanan hukuma da kuma tasirin hakan ga wadatar man fetur a Najeriya.
Alfijir Labarai za ta ci gaba da bin diddigin bayanan hukuma da kuma neman amsoshi kan waɗannan batutuwa domin taimaka wa jama’a su fahimci halin da masana’antar man fetur take ciki.
TUSHEN BAYANI
1. Nigerian Upstream Petroleum Regulatory Commission (NUPRC), sanarwar ranar 26 ga Oktoba 2026 kan isar da sama da ganga miliyan 127 ga matatun cikin gida.
2. Nigerian Midstream and Downstream Petroleum Regulatory Authority (NMDPRA), rahoton Midstream and Downstream na Satumba 2026, kamar yadda kafafen yaɗa labarai suka ruwaito.
3. Petroleum Industry Act 2021, musamman Sashe na 109.
4. Rahotannin Leadership, TheCable, Tribune da Vanguard da aka wallafa a watan Oktoba 2026 kan isar da ɗanyen mai ga matatun Najeriya.
📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services