MU LEKA HUKUMAR CUSTOMS
FITOWA TA 10
Daukar kuɗi ta kan iyakokin ƙasa abu ne da ake yi a harkokin kasuwanci, tafiye-tafiye da sauran mu’amaloli na yau da kullum. Amma idan kuɗin da mutum ke shigarwa ko fitarwa daga Najeriya sun kai adadin da doka ta tanada, akwai wajibcin bayyana su ga Hukumar Kwastam ta Najeriya (Nigeria Customs Service — NCS).
Wannan tsari na daga cikin matakan da Najeriya ke amfani da su wajen yaƙi da safarar kuɗaɗen haram, gano kuɗin da ka iya kasancewa da alaƙa da aikata laifi da kuma inganta sa ido kan zirga-zirgar kuɗaɗe tsakanin ƙasashe.
Sai dai akwai wasu muhimman tambayoyi: Wane adadin kuɗi ne doka ta wajabta a bayyana? Ta yaya Customs ke tattara bayanan? Mene ne tsarin Electronic Currency Declaration Form? Kuma me ke faruwa idan matafiyi ya kasa bayyana kuɗin da ya kamata ya bayyana?
Wannan shi ne abin da wannan fitowa ta bincika.
MENENE DOKA TA CE GAME DA ƊAUKAR KUƊI TA IYAKOKI?
Money Laundering (Prevention and Prohibition) Act, 2022, ita ce ɗaya daga cikin muhimman dokokin da suka tsara wannan aiki.
Sashe na 3(3) na dokar ya tanadi cewa duk mutumin da ke jigilar kuɗin tsabar hannu ko negotiable instruments da darajarsu ta wuce dalar Amurka $10,000 ko makamancinta, zuwa cikin Najeriya ko wajen ƙasar, dole ne ya bayyana su ga Nigeria Customs Service.
Wannan yana nufin cewa ɗaukar kuɗi fiye da $10,000 ba laifi ba ne kai tsaye. Abin da doka ta wajabta shi ne bayyana kuɗin ga Customs bisa tsarin da aka tanada.
Sashe na 3(4) ya kuma wajabta wa Customs kai rahoton sanarwar da aka yi ga Central Bank of Nigeria (CBN) da Nigerian Financial Intelligence Unit (NFIU).
Wannan tsari yana taimakawa wajen tattara bayanai da sa ido kan zirga-zirgar kuɗaɗen da ke tsakanin Najeriya da sauran ƙasashe.
MENENE ELECTRONIC CURRENCY DECLARATION FORM (e-CDF)?
A wani mataki na inganta tsarin tattara bayanan kuɗaɗen da matafiya ke ɗauke da su, Hukumar Customs ta fara gwajin Electronic Currency Declaration Form (e-CDF) a filin jirgin saman Nnamdi Azikiwe International Airport, Abuja, a ranar 9 ga Afrilu 2025.
A sanarwar da Hukumar ta fitar ranar 2 ga Mayu 2025, ta bayyana cewa gwajin ya gudana cikin nasara.
A lokacin gwajin, tsarin ya tattara sanarwar kuɗi guda 69:
– Sanarwa 51 daga matafiya masu fita daga Najeriya, waɗanda jimillar kuɗin da suka bayyana ta kai $1,200,281.22.
– Sanarwa 18 daga matafiya masu shigowa Najeriya, waɗanda jimillar kuɗin da suka bayyana ta kai $177,786.88.
Hukumar ta bayyana cewa an ƙirƙiri tsarin ne domin tattara bayanan kuɗaɗen da matafiya ke shigarwa ko fitarwa ta hanyar lantarki, inganta sa ido da kuma taimakawa musayar bayanai tsakanin hukumomi.
Wannan yana nuna cewa e-CDF ba wai kawai hanyar cike fom ba ce; wani ɓangare ne na tsarin tattara bayanai da taimakawa wajen gano zirga-zirgar kuɗaɗen da ka iya buƙatar ƙarin bincike.
Sai dai sanarwar gwajin Abuja ba ta tabbatar da cewa an faɗaɗa tsarin zuwa dukkan filayen jiragen sama da mashigar iyakokin ƙasa da ruwa ba. Wannan batu na buƙatar ƙarin bayani daga Hukumar.
TA YAYA MATAFIYA ZAI YI SANAR DA KUƊIN DA YAKE ƊAUKE DA SHI?
Shafin e-CDF na Customs ya tanadi tsarin da matafiya za su bi wajen gabatar da sanarwar kuɗaɗen da suke ɗauke da su.
Daga cikin bayanan da fom ɗin ke buƙata akwai:
1. Bayanan mutum da takardun shaida.
2. Ƙasar zama da sana’a.
3. Nau’in kuɗin da yake ɗauke da shi da adadinsu.
4. Bayanan negotiable instruments da wasu abubuwan da fom ɗin ya tanada.
5. Bayanan asalin kuɗin da manufar ɗaukarsu a wasu yanayi.
Bayan kammala fom ɗin, matafiyi yana buƙatar gabatar da kansa ga jami’in Customs a mashigar iyaka domin a tantance sanarwar.
Shafin ya bayyana cewa matsayin sanarwar zai kasance Pending har sai jami’in da ya dace ya tabbatar da ita.
Wannan yana nufin cike fom ɗin kaɗai ba ya maye gurbin tantancewar da jami’in Customs zai yi.
Hukumar ta kuma bayyana cewa fom ɗin kyauta ne, kuma ba ta karɓar kuɗi domin gabatar da sanarwar.
$10,000 DAIDAI KO KUƊIN DA YA WUCE $10,000: ME YA SA BAYANAN CUSTOMS SUKA BANBANTA?
A yayin bincikenmu, mun gano wani bambanci tsakanin kalmomin da dokar ta yi amfani da su da kuma bayanin da ke shafin e-CDF na Customs.
Sashe na 3(3) na Money Laundering (Prevention and Prohibition) Act, 2022, ya yi amfani da kalmar “in excess of US$10,000”, wato kuɗin da suka wuce $10,000.
Sai dai shafin e-CDF na Customs ya yi amfani da kalmar “$10,000 or more”, wato $10,000 ko fiye da haka.
Wannan bambanci yana da muhimmanci ga matafiya, musamman waɗanda ke ɗauke da daidai $10,000.
A bisa kalmomin da Sashe na 3(3) ya yi amfani da su, wajibcin sanarwar da wannan sashe ya tanada yana shafar kuɗin da suka wuce $10,000. Saboda haka, ya dace Hukumar ta bayyana dalilin amfani da kalmar “$10,000 or more” a shafinta, da kuma yadda take aiwatar da wannan tanadi.
SHIN ƊAUKAR KUƊI FIYE DA $10,000 LAIFI NE?
A’a. Wannan batu yana da muhimmanci domin kada jama’a su rikita ɗaukar kuɗi da laifin safarar kuɗaɗen haram.
Dokar ta wajabta bayyana kuɗin da suka wuce iyakar da aka tanada. Don haka, ɗaukar kuɗi mai yawa ba ya tabbatar da cewa kuɗin haram ne.
Abin da ya zama wajibi shi ne a bi tsarin sanarwa da doka ta tanada.
Sashe na 3(5) na dokar ya tanadi cewa mutumin da ya yi sanarwar ƙarya ko ya kasa yin sanarwar da doka ta buƙata, bisa tanadin da sashe ya ambata, yana iya fuskantar hukuncin forfeiture na kuɗin da bai bayyana ba, ɗaurin kurkuku na aƙalla shekaru biyu, ko duka biyun idan an same shi da laifi.
Wannan hukunci ne da ake aiwatarwa bisa tsarin shari’a; ba yana nufin cewa jami’in Customs zai iya ayyana mutum da laifi ba tare da bin tsarin doka ba.
Saboda haka, ya kamata matafiya su tabbatar da cewa sun bi tsarin sanarwa, tare da fahimtar cewa bayyana kuɗi ba yana nufin an zarge su da aikata laifi ba.
TA YAYA CUSTOMS KE GANO KUƊAƊEN DA AKE ƁOYEWA?
Aikin gano kuɗaɗen da ba a bayyana ba yana buƙatar haɗa binciken jami’ai, bayanan matafiya, fasaha da bayanan sirri.
Daga cikin hanyoyin da za su taimaka wajen gudanar da wannan aiki akwai:
– Tantance matafiya bisa bayanan sirri da alamun haɗari.
– Binciken kaya da jakunkuna bisa ikon da doka ta ba jami’ai.
– Amfani da na’urorin bincike.
– Nazarin bayanan sanarwar kuɗi ta hanyar kwamfuta.
– Musayar bayanai da hukumomin binciken kuɗaɗen haram.
– Horar da jami’ai kan gano hanyoyin ɓoye kuɗi da tantance haɗari.
Rahoton da Hukumar Customs ta fitar game da gwajin e-CDF ya bayyana cewa tsarin yana taimakawa wajen tattara bayanai da inganta haɗin gwiwa tsakanin hukumomi.
Sai dai har yanzu akwai buƙatar samun cikakken bayani daga Customs kan irin kayan aikin da take amfani da su a dukkan wuraren shiga da fita daga ƙasar, da kuma sakamakon da aka samu tun bayan fara amfani da e-CDF.
HAƊIN GWIWA DA NFIU DA EFCC
Yaƙi da safarar kuɗaɗen haram ba aikin Customs kaɗai ba ne.
Nigerian Financial Intelligence Unit (NFIU) tana da rawar tattarawa da nazarin bayanan sirrin kuɗi, yayin da Economic and Financial Crimes Commission (EFCC) ke da alhakin bincike da gurfanar da laifukan da ke ƙarƙashin ikonta.
Sashe na 3(4) na Money Laundering (Prevention and Prohibition) Act, 2022, ya wajabta wa Customs kai rahoton sanarwar kuɗin da aka yi ga Central Bank of Nigeria da NFIU.
Hakan yana nuna muhimmancin musayar bayanai tsakanin hukumomin wajen gano zirga-zirgar kuɗaɗen da ka iya kasancewa da alaƙa da laifi.
Sai dai yana da muhimmanci a bambanta rawar kowace hukuma. Ba kowane mutum da aka samu da kuɗi ba tare da sanarwa ba ne za a iya ɗauka a matsayin wanda aka tabbatar da laifin safarar kuɗaɗen haram.
KAMMALAWA
Safarar kuɗaɗen haram na iya shafar tattalin arziki, tsaron ƙasa da amincin tsarin kuɗi. Saboda haka, bayyana kuɗaɗen da matafiya ke ɗauke da su a iyakokin ƙasa wani muhimmin mataki ne wajen hana amfani da hanyoyin zirga-zirga wajen ɓoye kuɗaɗen da suka samo asali daga aikata laifi.
Sai dai bai kamata a rikita ɗaukar kuɗi mai yawa da aikata laifi ba. Dole ne a mutunta haƙƙin matafiya, a bi doka, kuma a tabbatar da cewa duk wani matakin bincike ko hukunci yana da hujja.
Bincikenmu ya nuna cewa Customs ta fara gwajin tsarin e-CDF a filin jirgin saman Abuja a shekarar 2025, kuma gwajin ya tattara sanarwar kuɗi 69. Amma har yanzu akwai buƙatar samun cikakkun bayanai kan yadda aka faɗaɗa tsarin, yawan kuɗaɗen da aka bayyana, laifukan da aka gano da sakamakon binciken da aka gudanar.
Alfijir Labarai za ta aika da tambayoyin da ke cikin wannan rahoto ga Hukumar Customs domin neman cikakken bayani.
Idan Hukumar ta bayar da amsa, za mu gabatar da ita a fitowa ta gaba tare da nazarin abin da bayanan suka nuna.
MU BINCИKA. MU TAMBAYA. MU BAYYANA ABIN DA DOKA TA CE.
Alfijir Labarai Media Services
📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
