FITOWA TA 11
Bincike na Musamman daga Alfijir Labarai
A yau, mutane da dama suna ajiye kuɗinsu a bankuna domin samun kariya, sauƙin gudanar da harkokin kuɗi ko kuma samun ƙarin kuɗi daga ajiyarsu. Wasu suna amfani da asusun Savings, wasu kuma suna sanya kuɗinsu a Fixed Deposit domin banki ya riƙa biyansu ƙarin kuɗi bayan wani lokaci.
Amma tambayar da ya kamata Musulmi ya yi ita ce: Shin duk wani ƙarin kuɗin da banki yake bayarwa saboda ajiyar kuɗi halal ne, ko kuwa akwai wanda yake zama Riba?
1. Mene ne matsayin kuɗin da aka ajiye a banki?
A mahangar Fiqhun Musulunci, dole ne a fara fahimtar irin yarjejeniyar da ke tsakanin mai kuɗi da bankin.
A wasu nau’ikan asusu, ana ɗaukar kuɗin da aka ajiye a matsayin rance (Qard). Banki yana da damar amfani da kuɗin, amma yana da alhakin mayar wa mai asusun adadinsu idan ya buƙata.
Majalisar Ƙasa da Ƙasa kan Fiqhun Musulunci (IIFA), a ƙudurinta mai lamba 86 (3/9), ta ranar 6 ga Afrilu, 1995, ta bayyana cewa kuɗin da ake iya cirewa a duk lokacin da mai asusu ya buƙata (Current Account) ana ɗaukarsu a matsayin rance daga mai asusu zuwa banki.
Saboda haka, idan aka sharɗanta ƙarin kuɗi a kan irin wannan rance, wannan ƙarin yana cikin Riba.
2. Savings Account: Shin duk ajiyar Savings tana da hukunci ɗaya?
A’a. Dole ne a binciki tsarin asusun da yarjejeniyarsa.
IIFA ta bayyana cewa ajiyar da ake biyan Interest a kanta a bankunan da ke mu’amala da Riba haramun ce, ko Savings Account ce, Current Account ko ajiyar wani ƙayyadadden lokaci.
Amma akwai Savings Account da aka tsara bisa tsarin saka jari na Musulunci. Idan aka ba banki izinin saka kuɗin domin amfanin mai asusun bisa ingantacciyar yarjejeniya, kamar Mudarabah, to ana duba shi bisa ƙa’idojin wannan yarjejeniya.
AAOIFI ta kuma bayyana cewa Savings Account da ba a ba da izinin saka kuɗinsa domin amfanin mai asusun ba, yana bin hukuncin Current Account; wanda aka ba da izinin saka kuɗinsa domin amfanin mai asusun kuwa yana bin hukuncin Investment Account.
3. Fixed Deposit: Me ya sa yake buƙatar kulawa ta musamman?
Fixed Deposit shi ne lokacin da mutum ya sanya kuɗinsa a banki na wani lokaci, misali wata uku, watanni shida ko shekara ɗaya, domin a biya shi ƙarin kuɗi.
Idan banki ya karɓi kuɗin a matsayin rance, sannan ya yi alƙawarin mayar da su tare da ƙarin kuɗin da aka ƙayyade tun farko, wannan yana cikin Riba.
Ba sunan da aka sanya wa kuɗin ne yake sauya hukuncinsa ba. Ko an kira shi Interest, Return, Bonus ko Profit, dole ne a binciki ainihin yarjejeniyar da yadda aka samo ƙarin kuɗin.
4. Shin akwai asusun banki da zai iya samar da riba ta halal?
Eh. Akwai tsarin saka jari da ya ginu bisa ƙa’idojin Musulunci, kamar Mudarabah.
A irin wannan tsarin:
– Mai kuɗi yana samar da jari.
– Banki ko kamfanin kuɗi yana gudanar da aikin saka jarin bisa yarjejeniya.
– Ana raba ainihin ribar da aka samu bisa kaso da aka amince da shi tun farko.
– Ba a ƙayyade wa mai jari tabbataccen adadin kuɗi ko kaso na asalin jarinsa a matsayin riba ba.
– Asarar jari tana kan mai jari idan ba ta samo asali daga sakaci, wuce gona da iri ko karya yarjejeniya daga mai gudanar da jarin ba.
A irin wannan yarjejeniya, banki ba ya ɗaukar alhakin tabbatar da dawowar asalin jarin sai idan an samu sakaci, laifi ko karya yarjejeniya daga ɓangarensa.
Wannan shi ne bambanci tsakanin saka jari na Musulunci da rancen da aka sharɗanta ƙarin kuɗi a kansa.
5. Mene ne hukuncin kyautar da banki ya bayar?
Akwai bambanci tsakanin ƙarin kuɗin da aka sharɗanta a matsayin wani ɓangare na rance da kuma kyautar da aka bayar ba tare da an yi alƙawarin ta ba.
Sai dai ba daidai ba ne a ce duk wani Bonus da banki ya bayar halal ne kai tsaye. Dole ne a duba dalilin bayar da shi, yanayin asusun da ko akwai wata yarjejeniya da ta danganta kyautar da rancen.
IIFA ta tattauna batun wasu alfanun da bankuna ke bai wa masu Current Account a ƙudurinta mai lamba 222 (6/23). Wannan yana nuna muhimmancin binciken yanayin kowace kyauta da yadda aka tsara ta.
6. Me ya kamata Musulmi ya yi kafin ya buɗe asusun banki?
Kafin mutum ya sanya kuɗinsa a wani asusu, ya kamata ya tambayi banki:
1. Shin kuɗina rance ne ga banki, ko jarin saka hannun jari ne?
2. Shin banki yana ba ni ƙarin kuɗi da aka riga aka ƙayyade?
3. Idan ana cewa ana raba riba, shin ana raba ainihin ribar da aka samu?
4. Shin akwai yiwuwar asarar jari, kuma wa ke ɗaukar alhakin ta?
5. Shin akwai hukumar kula da bin Shari’a da ke sa ido kan tsarin?
Musulmi ya kamata ya karanta yarjejeniyar asusu, ya nemi cikakken bayani, sannan ya tuntuɓi ƙwararren masani a harkar Fiqhun Mu’amalat idan akwai abin da bai fahimta ba.
7. Mene ne hukuncin ƙarshe?
A bisa ƙudurin IIFA mai lamba 86 (3/9), ajiyar da ake biyan Interest a kanta a bankunan da ke mu’amala da Riba haramun ce, ko Current Account, Term Deposit, Notice Deposit ko Savings Account ce.
Amma asusun saka jari na Musulunci da aka gina bisa Mudarabah ko wata ingantacciyar yarjejeniya ta Shari’a na iya halatta, muddin an cika ƙa’idojinta, ba a tabbatar da babban jari da riba mai ƙayyadadden adadi ba, kuma an gudanar da jarin bisa ƙa’idojin Shari’a.
Muhimmin saƙo: Kada mutum ya yanke hukunci bisa sunan asusu kawai. A binciki ainihin yarjejeniyar, yadda ake amfani da kuɗin da yadda ake samar da abin da ake kira riba.
ALFIJIR LABARAI — Accurate • Timely • Trusted
MANAZARTA
1. International Islamic Fiqh Academy (IIFA), Resolution No. 86 (3/9) — Bank Deposits (Bank Accounts), 1995.
2. International Islamic Fiqh Academy (IIFA), Resolution No. 222 (6/23) — Banking Advantages of Current Account Customers from Shariah Perspective.
3. AAOIFI, Shari’ah Standard No. 40 — Distribution of Profit in Mudarabah-Based Investment Accounts.
4. AAOIFI, Shari’ah Standard No. 19 — Loan (Qard).
📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
