Gabatarwa
Musulunci ya koya mana cewa sadaka ba ta taƙaita ga bayar da kuɗi ko dukiya kawai ba. Akwai ayyukan alheri da mutum zai iya yi a kowace rana waɗanda za su zama sadaka a gare shi a wajen Allah.
A wannan hadisi, Manzon Allah ﷺ ya bayyana wasu daga cikin waɗannan ayyukan, domin mu fahimci cewa kowace rana tana ɗauke da damar samun lada.
1. Matnin Hadisi a Larabci
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«كُلُّ سُلَامَى مِنَ النَّاسِ عَلَيْهِ صَدَقَةٌ، كُلَّ يَوْمٍ تَطْلُعُ فِيهِ الشَّمْسُ: تَعْدِلُ بَيْنَ اثْنَيْنِ صَدَقَةٌ، وَتُعِينُ الرَّجُلَ فِي دَابَّتِهِ فَتَحْمِلُهُ عَلَيْهَا أَوْ تَرْفَعُ لَهُ عَلَيْهَا مَتَاعَهُ صَدَقَةٌ، وَالْكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ صَدَقَةٌ، وَبِكُلِّ خُطْوَةٍ تَمْشِيهَا إِلَى الصَّلَاةِ صَدَقَةٌ، وَتُمِيطُ الْأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ صَدَقَةٌ».
2. Fassarar Hadisin a Hausa
Daga Abu Huraira (RA), ya ce Manzon Allah ﷺ ya ce:
“Kowace gaɓa daga cikin gaɓoɓin jikin mutum tana da sadakar da ya kamata ya bayar a kowace rana da rana ta fito.
Yin adalci tsakanin mutane biyu sadaka ne. Taimaka wa mutum wajen abin hawansa, ta hanyar taimaka masa ya hau shi ko ɗaga masa kayansa ya ɗora a kansa, sadaka ne. Kalma mai kyau sadaka ce. Kowace taku da mutum ya yi zuwa sallah sadaka ce. Kuma cire abin cutarwa daga hanya sadaka ne.”
Madogara: Sahih al-Bukhari, Hadisi na 2989; Sahih Muslim, Hadisi na 1009. Hadisi ne sahihi, kuma malamai suna kiransa Muttafaqun Alaihi saboda Bukhari da Muslim duk sun ruwaito shi.
3. Bayanin Hadisin
Na farko: Godiya ga Allah ta hanyar amfani da gaɓoɓin jiki wajen alheri
Kalmar Sulāmā tana nufin gaɓoɓin haɗin ƙasusuwan jiki. Hadisin yana tunatar da mu cewa jikin da Allah Ya ba mu ni’ima ce mai girma, kuma ya kamata mu nuna godiya gare Shi ta hanyar amfani da wannan ni’ima wajen ayyukan alheri.
Duk ranar da muka wayi gari muna da damar amfani da lafiyarmu wajen aikata abin da Allah Ya yarda da shi.
Na biyu: Yin adalci tsakanin mutane sadaka ne
Idan mutane biyu suka samu saɓani, sannan ka taimaka wajen sasanta su cikin gaskiya da adalci, wannan sadaka ce.
Adalci yana nufin ba a karkata ga wanda ake so, wanda yake da kuɗi ko wanda yake da matsayi. A tsaya kan gaskiya, a saurari ɓangarorin da abin ya shafa, kuma kada a zalunci ɗaya daga cikinsu.
Na uku: Taimaka wa mutane wajen ɗaukar kaya sadaka ne
Annabi ﷺ ya ambaci taimaka wa mutum wajen hawa abin hawansa ko ɗora masa kayansa.
A zamaninmu, wannan na iya haɗawa da taimaka wa mutum wajen shiga mota, ɗaukar masa kaya, taimaka wa tsoho ko mai nakasa, ko taimaka wa matafiyi da kayansa.
Wannan yana nuna cewa taimakon juna a rayuwar yau da kullum yana da lada a wajen Allah.
Na huɗu: Kalma mai kyau sadaka ce
Kalma mai kyau tana iya faranta ran mutum, ƙarfafa masa gwiwa, kwantar masa da hankali ko sasanta saɓani.
Misalai sun haɗa da:
– Gaisuwa da magana cikin mutunci.
– Yi wa mutum nasiha cikin tausayi.
– Ƙarfafa wanda yake cikin damuwa.
– Faɗin gaskiya cikin ladabi.
– Guje wa zagi, cin mutunci da maganganun da ke cutar da mutane.
Mu tuna cewa harshe yana iya zama hanyar samun lada, kuma yana iya zama hanyar aikata zunubi.
Na biyar: Takun zuwa sallah sadaka ne
Annabi ﷺ ya bayyana cewa kowace taku da mutum ya yi zuwa sallah tana da lada.
Wannan yana nuna falalar zuwa masallaci domin sallah, da kuma muhimmancin ƙoƙarin zuwa ibada cikin nutsuwa da niyya mai kyau.
Na shida: Cire abin cutarwa daga hanya sadaka ne
Idan mutum ya cire ƙaya, dutse, ƙarfe ko wani abu da zai iya cutar da masu amfani da hanya, wannan sadaka ce.
Wannan darasi yana koya mana kula da lafiyar jama’a da muhalli. Bai kamata mutum ya jefa shara a hanya ko ya bar wani abu da zai iya jawo haɗari ga mutane ba.
Sai dai cire abin cutarwa ya kasance cikin aminci, ba tare da jefa kai ko wani cikin haɗari ba.
4. Darussan da Muke Koya
1. Kowace rana tana ba Musulmi damar samun lada.
2. Sadaka ba kuɗi kaɗai ba ce.
3. Yin adalci tsakanin mutane yana daga cikin ayyukan alheri.
4. Taimakon mabukata da masu buƙatar taimako sadaka ne.
5. Kalma mai kyau tana da daraja a wajen Allah.
6. Zuwa sallah da ƙafa yana da lada.
7. Kula da hanyoyi da kare jama’a daga haɗari yana daga cikin ayyukan alheri.
8. Ya kamata mu yi amfani da lafiyarmu da sauran ni’imomin Allah wajen biyayya gare Shi.
5. Yadda Za Mu Aiwatar da Darasin a Rayuwarmu
– Mu zama masu sasanta saɓanin mutane cikin adalci.
– Mu taimaka wa waɗanda suke buƙatar ɗaukar kaya ko wani taimako.
– Mu riƙa magana mai kyau da mutane.
– Mu guji zagi, cin mutunci da yaɗa jita-jita.
– Mu riƙa zuwa sallah da niyya da nutsuwa.
– Mu cire abubuwan da za su iya cutar da jama’a daga hanya idan yin hakan yana da aminci.
– Mu koyar da yara muhimmancin taimakon juna da kula da muhalli.
6. Addu’ar Neman Albarka da Taimakon Allah
Arabic:
اللَّهُمَّ أَعِنَّا عَلَى فِعْلِ الْخَيْرِ، وَاجْعَلْنَا مِنَ الْمُحْسِنِينَ، وَتَقَبَّلْ مِنَّا صَالِحَ الْأَعْمَالِ.
Ma’ana:
Ya Allah! Ka taimake mu wajen aikata alheri, Ka sanya mu cikin masu kyautatawa, kuma Ka karɓi ayyukanmu na ƙwarai.
Lura: Wannan addu’a ce da aka tsara bisa ma’anar darasin hadisin; ba a jingina ta ga Annabi ﷺ a matsayin lafazin hadisi ba.
7. Kammalawa
Ya kai ɗan’uwa Musulmi! Kada ka jira sai ka mallaki dukiya kafin ka fara aikata sadaka.
Ka taimaka wa wani, ka yi magana mai kyau, ka sasanta mutane cikin adalci, ka cire abin da zai cutar da jama’a daga hanya, ka kuma yi ƙoƙarin zuwa sallah.
Wataƙila ƙaramin aikin alheri da ka yi a yau ya zama babban dalilin samun yardar Allah.
Allah Ya ba mu ikon aikata alheri a kowace rana, Ya karɓi sadakokinmu da ibadunmu, Ya kuma sanya mu cikin bayinSa na gari. Amin.
Alfijir Labarai Media Services
Arba’una Hadith na Imam Nawawi
📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services
