MU LEKA HUKUMAR CUSTOMS
FITOWA TA 8
Iyakokin ƙasa na daga cikin muhimman wuraren da ke buƙatar kulawa ta musamman wajen kare tsaron ƙasa, tattalin arziki da harkokin kasuwanci.
A Najeriya, Hukumar Kwastam (Nigeria Customs Service — NCS) na da muhimmiyar rawa wajen kula da shigowa da fitar kayayyaki, karɓar harajin kwastam, tabbatar da bin dokokin kasuwanci da kuma hana fasa-ƙwauri.
Sai dai tambayar da wannan bincike ke son amsawa ita ce: Mene ne ainihin nauyin da doka ta ɗora wa Hukumar Customs a iyakokin Najeriya, kuma ta yaya take gudanar da wannan aiki?
MENENE DOKA TA CE GAME DA AYYUKAN CUSTOMS?
Nigeria Customs Service Act, 2023, ita ce babbar dokar da ta tsara ayyuka da ikon Hukumar Kwastam ta Najeriya.
Daga cikin muhimman ayyukan Hukumar akwai:
1. Hana shigo da kayayyakin da doka ta haramta.
2. Binciken kayayyaki da motocin da ke shigowa ko fita daga Najeriya bisa ikon da doka ta ba ta.
3. Tantancewa da karɓar harajin kwastam da sauran kuɗaɗen da suka dace.
4. Tabbatar da cewa ana bin dokokin shigo da fitar da kayayyaki.
5. Taimakawa wajen yaƙi da fasa-ƙwauri da safarar haramtattun kayayyaki.
6. Haɗa kai da sauran hukumomin da ke da alhakin tsaron iyakoki.
Wannan yana nuna cewa aikin Customs ba wai karɓar haraji kawai ba ne; yana da alaƙa da tsaron tattalin arziki da kare dokokin kasuwancin ƙasa.
HAƊIN GWIWA DA ƘASASHEN DA KE MAKWABTAN NAJERIYA
Wani muhimmin batu da ya kamata jama’a su sani shi ne cewa dokar Customs ta Najeriya ta tanadi haɗin gwiwa da hukumomin kwastam na ƙasashen da ke maƙwabtaka da Najeriya.
Sashe na 45 na Nigeria Customs Service Act, 2023, ya tanadi haɗin gwiwar hukumomin kwastam wajen inganta bin dokokin kasuwanci, yaƙi da fasa-ƙwauri, sauƙaƙa harkokin kasuwanci da musayar bayanai.
Haka kuma, dokar ta yi tanadi kan haɗa ayyukan jami’an kwastam a mashigar iyaka domin inganta gudanar da bincike da sarrafa zirga-zirgar kaya.
Wannan tanadi yana da muhimmanci musamman ga Najeriya, kasancewar tana da iyakokin ƙasa da ƙasashe kamar Nijar, Chadi, Kamaru da Benin.
Amma tambayar da ke buƙatar amsa ita ce: Har yaushe wannan haɗin gwiwa yake aiki a aikace, kuma wane irin sakamako ake samu daga gare shi?
SAUYA TSARIN SINTIRIN IYAKOKI: ME YA FARU DA JBPT?
A shekarar 2019, Najeriya ta ƙaddamar da Operation Swift Response, wanda ya haɗa da tsarin Joint Border Patrol Team (JBPT), domin ƙarfafa tsaro da yaƙi da fasa-ƙwauri a iyakokin ƙasar.
Sai dai a watan Disamba na 2024, Hukumar Customs ta sanar da sauya wannan tsarin, tare da komawa ga tsarin sintiri da ya fi dogaro da bayanan sirri, tantance haɗari da amfani da fasaha.
Hukumar ta kuma bayyana aniyarta ta rage yawan shingayen bincike, domin sauƙaƙa zirga-zirgar kayayyaki da harkokin kasuwanci.
Wannan sauyi ya buɗe muhimman tambayoyi:
– Ta yaya sabon tsarin yake aiki a iyakokin ƙasa?
– Wane irin fasaha ake amfani da ita wajen gano kayayyakin fasa-ƙwauri?
– Ta yaya ake haɗa kai da sauran hukumomin tsaro?
– Wane irin sakamako aka samu tun bayan sauya tsarin?
– Shin rage shingayen bincike ya taimaka wajen sauƙaƙa kasuwanci ba tare da rage tsaron iyakoki ba?
Ba za mu ɗauka cewa rushewar JBPT ta nufin raguwar tsaron iyakoki ba, kamar yadda ba za mu ce sabon tsarin ya magance dukkan matsalolin ba. Abin da ya dace shi ne a samu bayanan da za su nuna yadda tsarin yake aiki.
KALUBALEN DA KE GABAN KULA DA IYAKOKI
Kula da iyakoki babban aiki ne da ke buƙatar kayan aiki, ƙwararrun ma’aikata, ingantaccen tsarin tattara bayanan sirri da haɗin gwiwar hukumomi.
Daga cikin batutuwan da ya kamata a bincika akwai:
– Yadda ake gano hanyoyin da masu fasa-ƙwauri ke amfani da su.
– Yadda ake magance shigar kayayyakin da doka ta haramta.
– Yadda ake tabbatar da cewa jami’ai suna gudanar da bincike bisa doka.
– Yadda ake hana cin zarafin matafiya da ’yan kasuwa masu bin doka.
– Yadda ake rage jinkiri da ƙarin kuɗaɗen da kan shafi harkokin kasuwanci.
Waɗannan batutuwa suna buƙatar bayanan hukuma da kuma ra’ayoyin mutanen da ke gudanar da kasuwanci ko zirga-zirga a iyakokin ƙasar.
TAMBAYOYIN DA ALFIJIR LABARAI KE SON HUKUMAR CUSTOMS TA AMSA
A yayin wannan bincike, Alfijir Labarai na neman ƙarin bayani daga Hukumar Customs kan waɗannan tambayoyi:
1. Wane tsari ne ake amfani da shi yanzu wajen sintiri da sa ido a iyakokin Najeriya?
2. Ta yaya Hukumar ke auna nasarar sabon tsarin da ya maye gurbin JBPT?
3. Wane irin haɗin gwiwa ake yi da hukumomin tsaron Najeriya da na ƙasashen maƙwabta?
4. Waɗanne kayan aikin zamani ake amfani da su wajen gano kayayyakin fasa-ƙwauri?
5. Ta yaya Hukumar ke tabbatar da cewa binciken matafiya da motocin kasuwanci ba ya zama cikas ga masu bin doka?
6. Waɗanne bayanai ne ke nuna sakamakon yaƙi da fasa-ƙwauri a iyakokin ƙasar?
7. Wane tsari ne jama’a za su bi wajen kai rahoton zargin fasa-ƙwauri ko rashin bin ƙa’ida a iyakoki?
KAMMALAWA
Iyakokin Najeriya ba wuraren karɓar haraji kawai ba ne. Suna da alaƙa da tsaron ƙasa, lafiyar jama’a, tattalin arziki da rayuwar ’yan kasuwa.
Saboda haka, ya kamata a samu daidaito tsakanin tsaron ƙasa da sauƙaƙa kasuwanci. Dole ne a tabbatar da cewa ana gudanar da bincike bisa doka, ana amfani da ingantattun kayan aiki, kuma ana samun haɗin gwiwa tsakanin hukumomin da abin ya shafa.
A wannan fitowa, mun bayyana abin da dokar Najeriya ta tanada da kuma sauyin da Customs ta sanar game da tsarin sintirin iyakoki. Amma har yanzu akwai tambayoyi da ke buƙatar ƙarin bayani daga Hukumar.
Alfijir Labarai za ta aika da waɗannan tambayoyi ga Hukumar Customs domin neman cikakken martani. Za mu kuma gabatar da amsar da za ta bayar a fitowa ta gaba, domin jama’a su ji bayanin Hukumar kai tsaye.
📢 KU BIBIYI ALFIJIR LABARAI
Ku kasance tare da Alfijir Labarai / Alfijir News domin samun sahihan labarai, rahotanni, bincike da muhimman bayanai daga Kano, Najeriya da duniya.
📩 TUNTUƁA DA HAƊIN GWIWA
WhatsApp: +234 0701 111 3809
KIRA: +234 803 207 7835
🌐 KAFAFEFENMU
X: https://twitter.com/Musabestseller?s=09
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100089640289165
Threads: https://www.threads.net/@alfijirlabarai
YouTube: https://www.youtube.com/@BestsellerChannel12
Instagram: https://www.instagram.com/musa_bestseller?utm_source=qr&r=nametag
📲 WhatsApp Group:
https://chat.whatsapp.com/Ilj1iz8v3sa3nBfrCz9U6f
ALFIJIR LABARAI MEDIA SERVICES
Gaskiya • Kan Lokaci • Amintacce
© 2026 Alfijir Labarai Media Services